Celso Emilio Ferreiro

Biografía. Literatura. Generación del 36. Poesía. Prosa. Ensayo. Segunda República Española. Posguerra # Xeneración do 36

  • Enviado por: LuZinHa
  • Idioma: gallego
  • País: España España
  • 8 páginas
publicidad
publicidad

  • BIOGRAFÍA

  • 'Celso Emilio Ferreiro'

    Celso Emilio Ferreiro Míguez naceu en Celanova (Ourense) en 1912. Antes da Guerra Civil (1936-1939) fundou a Federación de Mocedades Galeguistas en 1934 e, ao ano seguinte, foi procesado por un artigo aparecido en Guieiro, a publicación desta organización. Cando comezou a guerra foi obrigado a ir á fronte co exército nacional e foi neste período cando empezou a escribir a súa obra máis coñecida e valorada: Longa noite de pedra.

    Despois da Guerra Civil estudou Dereito en Santiago de Compostela e Oviedo, participou en revistas coma Finisterre, Mar ou Sonata Gallega e casa con Moraima. En 1949 funda con Cuña Novás a colección de poesía “Benito Soto” na que se publican 14 libros de diferentes autores (o mesmo Celso Emilio Ferreiro publica a súa obra Musa alemá en 1959, e autores tan importantes coma Álvaro Cunqueiro, Manuel María ou Luís Pimentel publican obras nesta colección). Entre 1950 e 1966 viviu en Vigo e colaborou na revista Alba e no Faro de Vigo, ademais de participar na aparición da colección poética “Salnés” da Editorial Galaxia, colección na que publica en 1962 a súa grande obra que comezara a escribir durante a guerra e que antes citamos: Longa noite de pedra. Militou no Partido Comunista (PC) nun breve período e participou, en 1964, na fundación da Unión do Povo Galego (UPG). En 1966 marcha a Venezuela a petición da Hermandad Gallega deste país, organización na que traballa como orientador. Celso Emilio levou unha grande decepción coas actividades levadas a cabo polos emigrantes galegos, pois el agardaba que se preocupasen máis pola conservación da lingua e da cultura. Esta decepción deu lugar a libros coma Viaxe ao país dos ananos (1968). Así, despois de desenvolver diferentes actividades en América (fundou o Padroado da Cultura Galega con outros compañeiros en 1968, participou en publicacións, emisións de radio, na Escola Castelao etc.) en 1973 vai vivir para Madrid. Alí dirixiu a Aula de Cultura Galega do Ateneo de Madrid, foi crítico literario de obras publicadas en galego no ABC e foi redactor da revista Tribuna Médica, entre outras actividades. Morrería seis anos despois, en 1979, na cidade pontevedresa de Vigo. Dez anos despois da súa morte, en 1989, sería homenaxeado no Día das Letras Galegas.

  • A SÚA OBRA

  • 2.1. ENCADRAMENTO: A XERACIÓN DO 36

    Celso Emilio Ferreiro pertence á chamada Xeración do 36, composta por autores nados entre 1910 e 1920. Os membros desta xeración participaran en actividades nacionalistas durante a Segunda República española (1931-1936) e moitos deles foron mobilizados para combater co exército nacional na guerra (os militares sublevados que logo gañarían a guerra controlaron Galiza desde que esta comezou). Cando franco chegou ao poder todos estes escritores víronse obrigados a exiliarse, ao silencio ou ben a adaptarse ao novo réxime para non ser perseguidos.

    Os poetas desta xeración, da que Celso Emilio Ferreiro é o máximo representante, son Aquilino Iglesia Alvariño, autor de Cómaros verdes (1947), unha das primeiras obras publicadas na posguerra; Carvalho Calero, o primeiro catedrático de Lingua Galega e Literatura, teórico reintegraciocista e do que destacan obras coma Pretérito imperfeito (1980) ou Reticências (1990); Xosé María Díaz Castro, autor de Nimbos (1961); María Mariño con obras coma Palabra no tempo (1963); Álvaro Cunqueiro con Dona do corpo delgado (1950) e Herba aquí ou acolá (1980); poetas do exilio coma Lorenzo Varela (Lonxe, Catro poemas para catro gravados con Luís Seoane) ou Luís Seoane (Faldel de eisiliado, Catro poemas para catro gravados).

    A denominación de Xeración do 36 refírese especialmente á produción poética da primeira xeración da posguerra, pero no debemos esquecer que na posguerra tamén se cultivaron outros xéneros. Así, na prosa destacan Ánxel Fole con obras como Á lus do candil (1953) ou Terra Brava (1955), Álvaro Cunqueiro con Merlín e familia (1955) e Eduadro Blanco Amor con A esmorga e Xente ao lonxe. No ensaio destacan Rof Carballo (Mito e realidade da terra nai), Ramón Piñeiro (Filosofía da saudade), García Sabell (Ensaios I e II) ou Celestino Fernández de la Vega (O segredo do humor).

    É dicir, Celso Emilio Ferreiro pertence á primeira xeración de posguerra na que domina principalmente a poesía pero tamén hai obras doutros xéneros.

    2.2. POESÍA

    2.2.1. Liñas temáticas

    A poesía de Celso Emilio Ferreiro é fundamentalmente de dous tipos: social e intimista.

    Na primeira delas amosa a súa solidariedade cos oprimidos e fai unha importante defensa da lingua e da liberdade, ademais de tratar o tema da emigración.

    A temática intimista, aínda que é menos importante na súa obra, trata o inconformismo, o desacougo existencial, a terra, o paso do tempo e lembranza da infancia ou o amor.

    Celso Emilio ten, polo tanto, dúas liñas na súa poesía: a social e a intimista, sendo moito máis importante a primeira e tamén pola que é más coñecido. Cómpre dicir tamén que adoita empregar a ironía, razón pola que algúns estudosos da súa obra o relacionaron coas cantigas de escarnio medievais ou coa literatura popular de Antroido. Un exemplo do uso deste recurso é o poema “Digo Viet Nam e basta” que se atopa na súa obra Viaxe ao país dos ananos.

    2.2.2. Etapas

  • Etapa intimista

  • A esta etapa pertence a obra O sono sulagado (1954) no que a voz lírica dos poemas reflexiona sobre o sentido da vida, o tempo, a infancia, figuras queridas (a nai). Pero aínda que a obra sigue en xeral unha liña introspectiva, xa podemos apreciar que trata temas coma a falta de liberdade que nos que intuímos o forte compromiso político e social que terá Celso Emilio en obras posteriores.

    'Celso Emilio Ferreiro'

  • Etapa socialrrealista

  • A esta etapa pertence a obra máis coñecida de Celso Emilio Ferreiro: Longa noite de pedra (1962). O título é unha metáfora do franquismo e nela a expresión é moi sinxela e coloquial porque é un libro de protesta que vai dirixido a un público amplo coa intención de conciencialo para a loita pola liberdade. É, polo tanto,

    'Celso Emilio Ferreiro'

    unha voz individual que quere volverse colectiva, ter efecto no pobo. Ademais Celso Emilio leva a cabo unha renovación da linguaxe porque emprega un léxico urbano que case non se usaba no galego (administrativo, político). Por outra parte, usa o humor, a ironía e o sarcasmo para ridiculizar o franquismo e amosarnos as contradicións da sociedade galega.

    Aínda que a temática é fundamentalmente de protesta (contra o capitalismo, contra a ditadura, contra a guerra, a favor da liberdade, galeguismo) tamén se pode apreciar un certo intimismo nalgúns poemas (saudade da terra, dor).

    Longa noite de pedra foi unha obra que non pasou desapercibida para a sociedade galega e os seus poemas convertéronse en moitas ocasións en berros usados nas manifestacións contra o franquismo. Ademais foron musicados, por exemplo, por Voces Ceibes, Fuxan os ventos ou os ourensáns Zënzar.

  • Etapa cívica na emigración

  • Os libros que escribe nesta etapa están, en moitos casos, relacionados co descontento que Celso Emilio ten pola desgaleguización e a falta de solidariedade entre os emigrantes galegos. Comproba isto ao viaxar a Venezuela convidado polos membros da Hermandad Gallega deste país. A obra que mellor reflicte esta decepción é Viaxe ao país dos ananos (1968) na que fai ver que a emigración non é esa Galiza soñada que el pensaba e ataca aos emigrantes máis poderosos por renegar das súas orixes, non ser solidarios cos demais galegos e, en moitos casos, apoiar o réxime franquista.

    Outras obras desta etapa son Cantigas de escarnio e maldecir (1968), publicada baixo o pseudónimo de Arístides Silveira; Terra de ningures (1969), onde se reflicte a morriña do desterrado; Paco Pixiñas. Historia dun desleigado contada por il mesmo (1970) que é un cantar de cego con moito contido satírico; Cimenterio privado (1973), obra en ton humorístico na que se fala de 67 epitafios que representan os prototipos sociais positivos e negativos; e podemos nomear a obran en lingua castelá Antipoemas (1972) na que atopamos o socialrrealismo máis radical denunciando o imperialismo americano ou a deshumanización provocada polos cartos.

    'Celso Emilio Ferreiro'

    'Celso Emilio Ferreiro'

    'Celso Emilio Ferreiro'

    'Celso Emilio Ferreiro'

  • Etapa final, intimista

  • 'Celso Emilio Ferreiro'

    Nos derradeiros anos da súa vida, ao volver de América, Celso Emilio Ferreiro retoma a poesía intimista da súa primeira etapa. É entón cando publica Onde o mundo se chama Celanova (1975), obra na que expresa o amor á súa muller, Moraima, e a saudade da infancia, da terra e mais dos amigos. Esta obra recibe en 1976 o Premio da crítica.

    Antes de morrer deixa preparado para a súa publicación O libro dos homenaxes (1979).

    2.3. PROSA

    Aínda que a meirande parte da obra de Celso Emilio é poética, non podemos deixar de citar as obras narrativas A fronteira infinda (1972) e A taberna do galo (1978). Na primeira delas, dividida en nove relatos ou cantos, reflexiona sobre a súa experiencia americana e as ditaduras, a explotación e a economía en Latinoamérica En A taberna do galo aparecen personaxes pintorescos e anécdotas da infancia e mocidade en Celanova.

    'Celso Emilio Ferreiro'

    2.4. ENSAIO

    En 1954 publica un ensaio sobre Curros Enríquez, poeta tamén celanovés co que está moi relacionado. Curros foi un dos grandes mestres do Rexurdimento e con obras coma Aires da miña terra (1880) ou o Divino sainete (1888) é considerado o primeiro poeta cívico galego, polo que é un precedente moi importante da poesía socialrrealista de Celso Emilio Ferreiro.

  • BIBLIOGRAFÍA

    • Gran Enciclopedia Galega Silverio Cañada

    • Literatura Galega 3º B.U.P., I. García Uría e P. Fernández Herráiz, artes gráficas “VELOGRAF S.A.”

    • Literatura, 4º E.S.O., A Nosa Terra e AS·PG

    • http://bvg.udc.es

    • http://gl.wikipedia.org

    • http://www.culturagalega.org

    • http://www.galespa.com.ar

    ÍNDICE

    1. Biografía ......................................................................................................

    3

    2. A súa obra....................................................................................................

    4

    2.1. Encadramento: a Xeración do 36...........................................................

    4

    2.2. Poesía....................................................................................................

    5

    2.2.1. Liñas temáticas.................................................................................

    5

    2.2.2. Etapas...............................................................................................

    5

    a) Etapa intimista.......................................................................................

    5

    b) Etapa socialrrealista...............................................................................

    6

    c) Etapa cívica na emigración....................................................................

    6

    d) Etapa final, intimista...............................................................................

    7

    2.3. Prosa......................................................................................................

    8

    2.4. Ensaio....................................................................................................

    8

    3. Bibliografía...................................................................................................

    9