Latín

Análisis textos latinos. Sintaxis. Lingüística latina

  • Enviado por: Tati
  • Idioma: castellano
  • País: España España
  • 59 páginas
publicidad

+UNITAT 1

JULI CÈSAR (SUET. Diu.Iul. 45)

Fuisse traditur excelsa statura, colore candido, teretibus membris, ore paulo pleniore, nigris uegetisque oculis, ualetudine prospera, nisi quod tempore extremo repente animo linqui atque etiam per somnum exterreri solebat. Comitiali quoque morbo bis inter res agendas correptus est. Circa corporis curam morosior ut non solum tonderetur diligenter ac raderetur, sed uelleretur etiam, ut quidam exprobrauerunt, caluitii uero deformitatem iniquissime ferret, saepe obtrectatorum iocis obnoxiam expertus. Ideoque deficientem capillum reuocare a uertice adsueuerat et ex omnibus decretis sibi a senatu populoque honoribus non aliud aut recepit aut usurpauit libentius quam ius laureae coronae perpetuo gestandae. Etiam cultu notabilem ferunt: usum enim lato clauo ad manus fimbriato nec unquam aliter quam ut super eum cingeretur, et quidem fluxiore cinctura; unde emanasse Sullae dictum optimates saepius admonentis, ut male praecinctum puerum cauerent (SVET. Caes. 45)

Nivells (N. 1,2,3)

N1. (Iulius Caesar) fuit excelsa statura, colore candido, teretibus membris, ore paulo pleniore, nigris oculis et ualetudine prospera. Tempore extremo repente animo linquebatur et per somnum exterrebatur. Comitiali quoque morbo bis correptus est. Circa curam corporis morosus erat. Tondebatur diligenter et radebatur et uellebatur. Quidam exprobrauerunt. Caluitii deformitatem iniquissime ferebat, detractorum iocis obnoxiam. Deficientem capillum reuocabat a uertice. Ex omnibus honoribus recepit libenter lauream coronam. Cultu notabili (fuit). Usus (est) clauo et semper super eum cingebatur fluxa cinctura. Sulla admonebat: "Male praecinctum puerum cauete".

N2. (Iulius Caesar) fuisse traditur excelsa statura, colore candido, teretibus membris, ore paulo pleniore, nigris uegetisque oculis, ualetudine prospera. Tempore extremo repente animo linqui (solebat) atque etiam per somnum exterreri solebat. Comitiali quoque morbo bis inter res agendas correptus est. Circa corporis curam morosior erat. Non solum tondebatur diligenter ac radebatur, sed uellebatur etiam. Quidam exprobrauerunt. Caluitii uero deformitatem iniquissime ferebat, et saepe obtrectatorum iocis obnoxiam expertus (est). Ideoque deficientem capillum reuocare a uertice adsueuerat. Ex omnibus decretis sibi a senatu populoque honoribus aut recepit aut usurpauit libenter lauream coronam. Etiam cultu notabilem (fuisse) ferunt: usus enim est lato clauo ad manus fimbriato, et semper super eum cingebatur et quidem fluxiore cinctura. Vnde emanauerat Sullae dictum optimates saepius admonentis: "Male praecinctum puerum cauete".

N3. (Iulius Caesar) Fuisse traditur excelsa statura, colore candido, teretibus membris, ore paulo pleniore, nigris uegetisque oculis, ualetudine prospera, nisi quod tempore extremo repente animo linqui atque etiam per somnum exterreri solebat. Comitiali quoque morbo bis inter res agendas correptus est. Circa corporis curam morosior (-) ut non solum tonderetur diligenter ac raderetur, sed uelleretur etiam, ut quidam exprobrauerunt, caluitii uero deformitatem iniquissime ferret, saepe obtrectatorum iocis obnoxiam expertus (-). Ideoque deficientem capillum reuocare a uertice adsueuerat et ex omnibus decretis sibi a senatu populoque honoribus non aliud aut recepit aut usurpauit libentius quam ius laureae coronae perpetuo gestandae. Etiam cultu notabilem ferunt: usum enim lato clauo ad manus fimbriato nec unquam aliter quam ut super eum cingeretur, et quidem fluxiore cinctura; unde emanasse Sullae dictum optimates saepius admonentis, ut male praecinctum puerum cauerent (SVET. Caes. 45)

Filtres

Estudia les normes sintàctiques i les precisions semàntiques que aporta la progressió del text)

Fui(*t) excelsa statura// fue de gran estatura

Traditur fuisse excelsa statura // se dice que fue de gran estatura

Traditur fuisse excelsa statura, colore candido, teretibus membris, ore paulo pleniore, nigris uegetisque oculis, ualetudine prospera.

Tempore extremo animo linqui solebat. //En los últimos años solía perder el conocimiento

Tempore extremo repente animo linqui solebat.

Tempore extremo etiam per somnum exterreri solebat.

Tempore extremo repente animo linqui atque etiam per somnum exterreri solebat.

Part. Fuisse traditur excelsa statura, colore candido, teretibus membris, ore paulo pleniore, nigris uegetisque oculis, ualetudine prospera, nisi quod tempore extremo repente animo linqui atque etiam per somnum exterreri solebat.

Comitiali morbo bis correptus est. // Tuvo dos ataques de epilepsia

Comitiali quoque morbo bis correptus est. // también tuvo dos ataques de epilepsia

Comitiali quoque morbo bis inter res agendas correptus est.//-en su trabajo

Part. Fuisse traditur excelsa statura, colore candido, teretibus membris, ore paulo pleniore, nigris uegetisque oculis, ualetudine prospera, nisi quod tempore extremo repente animo linqui atque etiam per somnum exterreri solebat. Comitiali quoque morbo bis inter res agendas correptus est.

Circa corporis curam morosior *fuit.//Fue cuidadoso con su aspecto

Circa corporis curam morosior.

Tonde(*ba)tur ac rade(*ba)tur, sed uelle(*ba)tur etiam.// se cortaba el pelo y se afeitaba, sino también se depilaba.

Quidam exprobrauerunt.

Caluitii deformitatem iniquissime fere(*ba)t.

Caluitii uero deformitatem iniquissime fere(*ba)t.

Caluitii uero deformita(*s) obtrectatorum iocis obnoxi(*a) *fuit.

Caluitii uero deformitatem obtrectatorum iocis obnoxiam expertus *fuit.

Caluitii uero deformitatem iniquissime ferret, saepe obtrectatorum iocis obnoxiam expertus.

Circa corporis curam morosior ut non solum tonderetur diligenter ac raderetur, sed uelleretur etiam, ut quidam exprobrauerunt caluitii uero deformitatem iniquissime ferret, saepe obtrectatorum iocis obnoxiam expertus.

Part. Fuisse traditur excelsa statura, colore candido, teretibus membris, ore paulo pleniore, nigris uegetisque oculis, ualetudine prospera, nisi quod tempore extremo repente animo linqui atque etiam per somnum exterreri solebat. Comitiali quoque morbo bis inter res agendas correptus est. Circa corporis curam morosior ut non solum tonderetur diligenter ac raderetur, sed uelleretur etiam, ut quidam exprobrauerunt, caluitii uero deformitatem iniquissime ferret, saepe obtrectatorum iocis obnoxiam expertus.

Deficientem capillum (*a uertice) reuocare adsueuerat.

Ideoque deficientem capillum reuocare a uertice adsueuerat.

Recepit ius laureae coronae gestandae.

Recepit libentius ius laureae coronae perpetuo gestandae.

Recepit aut usurpauit libentius ius laureae coronae perpetuo gestandae.

Ex omnibus honoribus non aliud aut recepit aut usurpauit libentius quam ius laureae coronae perpetuo gestandae.

Et ex omnibus decretis sibi a senatu populoque honoribus non aliud aut recepit aut usurpauit libentius quam ius laureae coronae perpetuo gestandae.

Part. Fuisse traditur excelsa statura, colore candido, teretibus membris, ore paulo pleniore, nigris uegetisque oculis, ualetudine prospera, nisi quod tempore extremo repente animo linqui atque etiam per somnum exterreri solebat. Comitiali quoque morbo bis inter res agendas correptus est. Circa corporis curam morosior ut non solum tonderetur diligenter ac raderetur, sed uelleretur etiam, ut quidam exprobrauerunt, caluitii uero deformitatem iniquissime ferret, saepe obtrectatorum iocis obnoxiam expertus. Ideoque deficientem capillum reuocare a uertice adsueuerat et ex omnibus decretis sibi a senatu populoque honoribus non aliud aut recepit aut usurpauit libentius quam ius laureae coronae perpetuo gestandae.

*Notabilis *fuit.

Cultu *notabilis *fuit.

Etiam cultu *notabilis *fuit.

Etiam cultu notabilem ferunt:

us(*us) est lato clauo.

us(*us) enim *est lato clauo.

usum enim lato clauo.

usum enim lato clauo fimbriato.

usum enim lato clauo ad manus fimbriato.

super eum cinge(*ba)tur fluxiore cinctura.

super eum cinge(*ba)tur, et quidem fluxiore cinctura.

usum enim lato clauo ad manus fimbriato, ut super eum cingeretur, et quidem fluxiore cinctura.

usum enim lato clauo ad manus fimbriato nec unquam aliter quam ut super eum cingeretur, et quidem fluxiore cinctura;

unde emana(*uerat) Sullae dictum.

unde emanasse Sullae dictum.

*(Sulla optimates admonebat)

unde emanasse Sullae dictum optimates admonentis.

unde emanasse Sullae dictum optimates saepius admonentis.

admone(*bat) ut puerum cauerent.

admone(*bat) ut male praecinctum puerum cauerent.

unde emanasse Sullae dictum optimates saepius admonentis, ut male praecinctum puerum cauerent.

Text original: Fuisse traditur excelsa statura, colore candido, teretibus membris, ore paulo pleniore, nigris uegetisque oculis, ualetudine prospera, nisi quod tempore extremo repente animo linqui atque etiam per somnum exterreri solebat. Comitiali quoque morbo bis inter res agendas correptus est. Circa corporis curam morosior ut non solum tonderetur diligenter ac raderetur, sed uelleretur etiam, ut quidam exprobrauerunt, caluitii uero deformitatem iniquissime ferret, saepe obtrectatorum iocis obnoxiam expertus. Ideoque deficientem capillum reuocare a uertice adsueuerat et ex omnibus decretis sibi a senatu populoque honoribus non aliud aut recepit aut usurpauit libentius quam ius laureae coronae perpetuo gestandae. Etiam cultu notabilem ferunt: usum enim lato clauo ad manus fimbriato nec unquam aliter quam ut super eum cingeretur, et quidem fluxiore cinctura; unde emanasse Sullae dictum optimates saepius admonentis, ut male praecinctum puerum cauerent

I. EXERCICIS DE COMPRENSIÓ

1. Qüestions.

N 1

1. Quali statura Caesar fuit? Quali colore? Qualibus membris? Quali ore? Qualibus oculis? Quali ualetudine? 2. Fuitne Caesar nigris oculis? 3. Quando animo linquebatur? 4. Quando terrebatur? 5. Quo morbo correptus est? 6. Qualis circa curam corporis erat? 7. Quid iniquissime ferebat? 8. Vnde capillum reuocabat? 9. Quid recepit libenter ex omnibus honoribus? 10. Qua ueste utebatur? 11. Vbi cingebatur fluxa cinctura? 12. Quid Sulla dicebat?

N 2

1. Quid de Caesare traditur? 2. Quid tempore extremo facere solebat? 3. Cur capillum a uertice reuocare adsueuerat? 4. Qui Caesari honores omnes decreuerunt? 5. Quid etiam ferunt? 6. Qua re notabilem ferunt? 7. Qua ueste usum esse ferunt? 8. Qualis Caesaris latus clauus erat? 9. Quos Sulla admonebat?

N 3

1. Fuitne Caesar ualetudine prospera? 2. Qui Caesaris caluitium irridebant? 3. Quo modo caluitium dissimulabat? 4. Quis honor a senatu populoque libentius recepit? 5. Anne in publicum aliquando sine cinctu prodibat? 6. Quid Sulla de Caesare optimates admonebat?

2. Verum an falsum?

N 1

1. Caesar longum capillum habuit.

2. Prima aetate Caesar animo linquebatur.

3. Nocte exterrebatur.

4. Animosissime caluitii deformitatem ferebat.

5. Ex omnibus honoribus recepit libenter latum clauum.

6. Super latum clauum cingebatur laxa cinctura.

N 2

1. Caesar fuisse eminenti statura traditur.

2. Animus Caesarem linquebat saepe.

3. Quidam exprobauerunt Caesaris morositatem circa curam corporis.

4. Capillum reuocare a capite solitus erat.

5. Senatus populusque Romanus Caesari honores plurimos tribuit.

6. Sulla Caesarem saepe admonebat: "Optimates caue".

N 3

1. Caesar saepius comitiali morbo correptus erat.

2. Circa deformitatem caluitii inimicorum iocos iniquisssime ferebat.

3. Senatus populusque Romanus ut Caesar lauream coronam gereret decreuerunt.

4. Caesar super latum clauum numquam aliter quam fluxa cinctura cingebatur.

5. Circa cultum Caesar fuisse traditur indifferens.

6. Optimates a Sulla admonebantur ut fluxa cinctura praecinctum Caesarem cauerent.

II. EXERCICIS DE MORFOLOGIA

Nivell 1

1. A partir de la informació següent completeu el quadre que apareix a continuació:

ABLATIU SINGULAR

GENITIU SINGULAR

Fuit excelsa statura

Fuit colore candido

Fuit ualetudine prospera

Fuit cultu notabili

Fuit capillo deficienti

Fuit naso eminentiore

Homo excelsae staturae

Homo coloris candidi

Homo ualetudinis prosperae

Homo cultus notabilis

Homo capilli deficientis

Homo nasi eminentioris

ACUSATIU SINGULAR

NOMINATIU SINGULAR

Habuit excelsam staturam

Habuit colorem candidum

Habuit ualetudinem prosperam

Habuit cultum notabilem

Habuit capillum deficientem

Habuit nasum eminentiorem

Statura Caesaris fuit excelsa

Color Caesaris fuit candidus

Valetudo Caesaris fuit prospera

Cultus Caesaris fuit notabilis

Capillus Caesaris fuit deficiens

Nasus Caesaris fuit eminentior

ACUSATIU

ABLATIU

NOMINATIU

GENITIU

staturam

uiam

curam

coronam

prouinciam

cincturam

capillum

nasum

domum

oculum

animum

somnum

colorem

honorem

scriptorem

ualetudinem

amplitudinem

expeditionem

cultum

manum

sumptum

uersum

pontificatum

2. A partir de la següent informació, canvieu el nombre de la forma verbal corresponent.

PERSONA

SINGULAR

PLURAL

-T

-NT

1. Caesar reuocat capillum deficientem a uertice.

Nonnulli ____________ capillum deficientem a uertice.

2. Caesar uillam incohauerat.

Nonnulli uillam ____________.

3. Caesar tabulas semper animosissime comparauerat.

Nonnulli _____________________________.

4. C. Matius, C. Opius et reliqui Caesaris amici hoc sciebant.

Nonnullus ____________________________________.

5. Sine dubio Caesar commentarios belli ciuilis rescribere et corrigere uolebat.

Sine dubio nonnulli _____________________________.

3. A partir de la següent informació, canvieu el temps de la forma verbal corresponent.

TEMPS

PRESENT D'INDICATIU

IMPERFET D'INDICATIU

3a

-Ø-T

-BA-T

1. Caesar reuocat capillum deficientem a uertice.

Caesar ____________ capillum deficientem a uertice.

2. Circa uictum C. Opius Caesarem indifferentem docet.

Circa uictum ___________________________.

3. Caesar elegantem, splendidam atque magnificam rationem dicendi tenet.

Caesar ________________________________________________.

4. Caesar in Subura habitat.

Caesar __________________.

4. Completeu les equacions morfològiques següents:

1. staturam / statura : capillum / ______________

2. ualetudinem / ualetudine : longitudinem / ______________

3. colorem / colore : negotiatorem / ______________

4. mentem / mente : aetatem / ______________

5. somnum / somno : uillam / ______________

6. epistolam / epistola : pretium / ______________

7. lucem / luce : regem / ______________

N 1 i 2

5. Caligulae descriptio.

Substituïu el verb fuit pel verb habuit introduint els canvis que calgui.

Statura fuit eminenti, colore expallido, gracilitate maxima, oculis concauis, fronte lata, capillo raro et nullo circa uerticem (SVET. Cal. 50).

________________________________________________,oculos concauos,________

______________________________________________________________________.

III. EXERCICIS DE SEMÀNTICA I SINTAXI

Nivell 1

1. Subratlleu el mínim de mots imprescindibles per tal que la frase sigui correcta semànticament.

1. Caesar tempore extremo repente animo linquebatur.

2. Caesar comitiali morbo bis correptus est.

3. Caesar ex omnibus honoribus recepit libenter lauream coronam.

4. Caesar semper super latum clauum cingebatur fluxa cinctura.

2. Observeu la formació de predicats amb sum:

2.1. Quina diferència hi ha entre

Caesar fuit excelsa statura

nigris oculis

ore pleniore

colore candido

y Caesar fuit morosus

2.2. Seria possible trobar una forma com ara Caesar fuit capitali poena ?. Per què ?

3. Barreu els complements poc (o res) compatibles d'acord amb la semàntica del verb proposat:

1. Caesar ferebat ____________________ (caluitium, ualetudinem prosperam, iniquissime)

2. Caesar tondebatur __________________ (diligenter, super eum, saepe)

3. Caesar utebatur _____________________ (lato clauo, ualetudine prospera, fortasse)

Nivell 2

1. Feu les substitucions adequades, per analogia amb amb l'exemple proposat:

Caesar animo linqui solebat Caesar animo linquebatur.

1. Caesar per somnum exterreri solebat.

______________________________________________________________________

2. Caesar capillum reuocare a uertice adsueuerat.

______________________________________________________________________

3. Solebas suauem esse in conuictu.

Nivell 3

1. Escolliu la forma adequada, per tal que la frase sigui correcta gramaticalment.

1. Caesar recepit non _______ libentius quam ius coronae (aliter, alium, aliud, alius)

2. Caesar lato clauo usus est unquam _______ quam ut super eum cingeretur (aliter, aliud, alio, aliam)

3. Pistor ________ panem conuiuis subiecit quam sibi (aliud, aliter, alium, aliam)

2. Feu els canvis que calgui per analogia amb el model proposat a partir del text de la lliçó.

Caesar fuit excelsa statura Caesar traditur fuisse excelsa statura.

1. Filius eius occidit.

Filius eius dicitur.

2. Omnes illi consurrexerunt in arma.

Omnes illi dicuntur.

3. Ceres fruges mortalibus instituit.

Ceres fertur.

4. Caesar fuit circa cultum indiferens.

Caesar traditur.

5. Cicero fuit maximus orator.

Cicero existimatur.

IV. EXERCICIS DE LÈXIC.

1. Substituïu les paraules en cursiva per una de les que estan entre parèntesis de significat semblant:

1. Sulla inquit:Caesarem cauete. (recipit, dicit, exprobrat, reuocat)

2. Reuocabat caesariem a uertice .(ore, animo, corpore, capite)

3. Ex uniuersis honoribus recepit coronam. (excelsis, iustis, omnibus, fluxis)

4. Caesar barbam radebat. (recipiebat, tondebat, dicebat, reuocabat)

5. Ab omnibus honoribus recepit lauream coronam. (super, ex, in, circa)

6. Circa cultum corporis seuerus erat. (honorem, animum, causam, curam)

2. Subratlleu la paraula que, pel que fa al significat, està més relacionada amb la primera de cada línia.

1. circa : super, per, a, de, ex.

2. corona : oculus, uertex, caput, animus, honor.

3. a : per, ex, circa, de, super.

4. repente : paulo, inique, causa, subito, extremo.

5. corpore : animo, ore, paulo, membris, cultu.

3. Busqueu, en el text, expressions de sentit semblant a les que trobareu a continuació:

1. Inter omnes dignitates lauream coronam accepit.

_____________________________________________________________

2. Raros capillos magno cum dolore patiebatur.

_____________________________________________________________

3. Vltima aetate animus eum linquebat.

_____________________________________________________________

4. De cultu membrorum seuerus fuit.

______________________________________________________________

5. Togam laticlauiam sibi induebat.

______________________________________________________________

6. Quidam in Caesarem obprobrium dixerunt.

______________________________________________________________

7. Ille salute optima fuit.

______________________________________________________________

Nivell 2

1. Substituïu les paraules en cursiva per una de les que estan entre parèntesis de forma que la frase tingui sentit:

1. Fuisse fertur excelsa statura. (tondebatur, traditur, cingebatur, linquitur)

2. Caesar uituperatus est. (correptus est, exprobratus est, tonsus est)

3. Ideo capillum reuocare a uertice solitus est. (correptus est, emanauit, expertus est, adsueuit)

4. Sulla "Caesarem cauete" saepius admonebat. (cingebat, solebat, emanabat, dicebat)

5. Lauream coronam ex omnibus honoribus habuit. (fuit, recepit, dixit, exprobrauit)

V. EXERCICIS DE DERIVACIÓ.

Esbrineu quin mot català / castellà han donat les paraules llatines i formuleu una regla de derivació:

CATALÀ CASTELLÀ

Caluitiem ________________ ____________________

Expeditionem ________________ ____________________

Pudicitiam ________________ ____________________

Actionem ________________ ____________________

Potentiam ________________ ____________________

Sestertium ________________ ____________________

Donationem ________________ ____________________

Malitiam ________________ ____________________

Gratiam ________________ ____________________

Dementiam ________________ ____________________

Vitium ________________ ____________________

Sententiam ________________ ____________________

Neglegentiam ________________ ____________________

Ad pretium ________________ ____________________

Per a recordar:

Morfologia nominal Acusatiu singular (-m); ablatiu singular (-Ø / -d)

verbal Tercera persona singular / tercera persona plural (-t / -nt)

Present d'indicatiu / imperfet d'indicatiu (-Ø-t /

-ba-t )

imperfecte ind./ imp. de subjunctiu (-ba- / -re-)

Infinitius (noms verbals) (-re- / -isse-)

Participis (adjectius verbals) (.nti- / -to- )

Lèxic Concepte de composició i derivació. Paraules primaries i secundaries.

derivació Comportament del grup -ti -

Lèxic i semàntica

Noció de camp semàntic

Sinonímia

Semántica i sintaxi

Nivell 1:

Arguments i adjunts

Concordança.

Proposicions senzilles : *Aliquis aliquo modo est / aliquis utitur aliqua re / aliquis aliquid facit / aliquis aliquid patitur .

Composisició del predicat nominal i verbal

Grups preposicionals: per, circa, a, ex, super, de, sine.

El concepte de compatibilitat semàntica.

Nivell 2: '

L'infinitiu i la seva relació amb altres verbs:

El verb: temps, mode, aspecte.

Verbs modals (exterreri solet / reuocare adsuescit).

Construccions com ara traditur / fertur + infinitiu.

Nivell 3: alius-a-ud, aliter ... quam ...

UNITAT 2: (LA CIUTAT DE ROMA)

(SVET. Caes. 46-48)

Habitauit primo in Subura modicis aedibus, post autem pontificatum maximum in Sacra uia domo publica. Munditiarum lautitiarumque studiosissimum multi prodiderunt: uillam in Nemorensi a fundamentis incohatam magnoque sumptu absolutam, quia non tota ad animum ei responderat, totam diruisse, quamquam tenuem adhuc obaeratum; in expeditionibus tessellata et sectilia pauimenta circumtulisse;

Britanniam petisse spe margaritarum, quarum amplitudinem conferentem interdum sua manu exegisse pondus; gemmas, toreumata, signa, tabulas operis antiqui semper animosissime comparasse; seruitia rectiora politioraque immenso pretio, et cuius ipsum etiam puderet, sic ut rationibus uetaret inferri; conuiuatum assidue per prouincias duobus tricliniis, uno quo sagati palliatiue, altero quo togati cum illustrioribus prouinciarum discumberent.

Domesticam disciplinam in paruis ac maioribus rebus diligenter adeo seuereque rexit, ut pistorem alium quam sibi panem conuiuis subicientem compedibus uinxerit, libertum gratissimum ob adulteratam equitis Romani uxorem, quamuis nullo querente, capitali poena.

I. NIVELLS

N1. Habitauit primo in Subura modicis aedibus, post autem pontificatum maximum in Sacra uia domo publica. Munditiarum lautitiarumque studiosissimus (*fuit et) multi prodiderunt: uillam in Nemorensi a fundamentis incohau(*erat) magnoque sumptu eam absolu(*erat). Non tota ad animum ei responderat, totam dirui(*erat). Tenu(*is vero) adhuc et obaeratu(*s erat). In expeditionibus tessellata et sectilia pauimenta circumtul(*erat).

Britanniam peti(*uit) spe margaritarum. (*Earum) amplitudinem confere(*bat) et interdum sua manu (*exegerat) pondus. Gemmas, tabulas operis antiqui semper animosissime compara(*uerat). Seruitia rectiora politioraque immenso pretio compara(*uerat) pretii ipsum etiam pudebat (*et). Sic rationibus (*id non) infer(*ebatur).

Conuiuat(*us erat) assidue per prouincias duobus tricliniis: uno sagati palliatiue discumbe(*bant); altero togati cum illustrioribus prouinciarum. Domesticam disciplinam in paruis ac maioribus rebus diligenter seuereque rexit. Pistor(*) alium panem quam sibi conuiuis subi(*ecit) (*et) (*Caesar eum) compedibus uinx(*i)t. Libertum gratissimum ob adulteratam uxorem equitis Romani capitali poena adfec(*i)t. (*Tamen) nemo de adulterio questus erat.

N2. Habitauit primo in Subura modicis aedibus, post autem pontificatum maximum in Sacra uia domo publica. Munditiarum lautitiarumque studiosissimum (*Caesarem) multi prodiderunt: uillam in Nemorensi a fundamentis incohatam magnoque sumptu absolutam, totam diruisse: non tota ad animum ei responderat. Tenuem adhuc et obaeratum (*esse); in expeditionibus tessellata et sectilia pauimenta circumtulisse.

Britanniam petisse spe margaritarum, quarum amplitudinem conferentem interdum sua manu exegisse pondus; gemmas, toreumata, signa, tabulas operis antiqui semper animosissime comparasse; seruitia rectiora politioraque immenso pretio, cuius ipsum etiam puderet, comparasse. Sic rationibus veta(*ba)t (*id) inferri.

Conuiuatum esse assidue per prouincias duobus tricliniis, uno quo sagati palliatiue, altero quo togati cum illustrioribus prouinciarum discumberent. Domesticam disciplinam in paruis ac maioribus rebus diligenter seuereque rexit. Sic pistorem alium quam sibi panem conuiuis subicientem compedibus uinx(*i)t. Libertum gratissimum ob adulteratam equitis Romani uxorem, nullo querente, capitali poena adfec(*i)t.

N3. Habitauit primo in Subura modicis aedibus, post autem pontificatum maximum in Sacra uia domo publica. Munditiarum lautitiarumque studiosissimum multi prodiderunt: uillam in Nemorensi a fundamentis incohatam magnoque sumptu absolutam, quia non tota ad animum ei responderat, totam diruisse, quamquam tenuem adhuc obaeratum; in expeditionibus tessellata et sectilia pauimenta circumtulisse.

Britanniam petisse spe margaritarum, quarum amplitudinem conferentem interdum sua manu exegisse pondus; gemmas, toreumata, signa, tabulas operis antiqui semper animosissime comparasse; seruitia rectiora politioraque immenso pretio, et cuius ipsum etiam puderet, sic ut rationibus uetaret inferri;

conuiuatum assidue per prouincias duobus tricliniis, uno quo sagati palliatiue, altero quo togati cum illustrioribus prouinciarum discumberent. Domesticam disciplinam in paruis ac maioribus rebus diligenter adeo seuereque rexit, ut pistorem alium quam sibi panem conuiuis subicientem compedibus uinxerit, libertum gratissimum ob adulteratam equitis Romani uxorem, quamuis nullo querente, capitali poena adfecerit (SVET. Caes. 46-48)

II. FILTRES

(Estudia les normes sintàctiques i les precisions semàntiques que aporta la progressió del text)

- (*Caesar) Habitauit primo in Subura.

- Habitauit primo in Subura modicis aedibus.

- Habitauit post pontificatum maximum in Sacra uia.

- Habitauit post pontificatum maximum in Sacra uia domo publica.

- Habitauit post autem pontificatum maximum in Sacra uia domo publica.

- Habitauit primo in Subura modicis aedibus, post autem pontificatum maximum in Sacra uia domo publica.

- Munditiarum lautiarumque studiossissimu(*s fuit).

- Munditiarum lautiarumque studiossissimum multi prodiderunt.

- Villa(*) in Nemorensi a fundamentis incohata (*erat).

- Villa (*) in Nemorensi absoluta (* erat).

- Villa (*) in Nemorensi magno sumptu absoluta (* erat).

- Villa(*) in Nemorensi a fundamentis incohata (*erat) magnoque sumptu absoluta(*).

- (*Villa) non tota ad animum ei responderat.

- Villam totam dirui(*t)

- Villam in Nemorensi a fundamentis incohatam magnoque sumptu absolutam, quia non tota ad animum ei responderat, totam diru(*erat).

- (*Caesar) tenu(*is erat) et obaeratu(*s).

- (*Caesar) tenu(*is erat) adhuc et obaeratu(*s).

- In expeditionibus tessellata et sectilia pauimenta circumtuli(*t).

- Villam in Nemorensi a fundamentis incohatam magnoque sumptu absolutam, quia non tota ad animum ei responderat, totam diru(*erat), quamquam tenu(*is) adhuc et obaeratu(*s). In expeditionibus tessellata et sectilia pauimenta circumtuli(*t).

- Villam in Nemorensi a fundamentis incohatam magnoque sumptu absolutam, quia non tota ad animum ei responderat, totam diruisse, quamquam tenuem adhuc et obaeratum; in expeditionibus tessellata et sectilia pauimenta circumtulisse.

- Habitauit primo in Subura modicis aedibus, post autem pontificatum maximum in Sacra uia domo publica. Munditiarum lautitiarumque studiosissimum multi prodiderunt: uillam in Nemorensi a fundamentis incohatam magnoque sumptu absolutam, quia non tota ad animum ei responderat, totam diruisse, quamquam tenuem adhuc obaeratum; in expeditionibus tessellata et sectilia pauimenta circumtulisse.

- Britanniam peti(*it)

- Britanniam peti(*it) spe margaritarum.

- (*Earum) amplitudinem confere(*bat).

- (*Earum) sua manu exeg(*erat) pondus.

- Interdum (*earum)sua manu exeg(*erat) pondus.

- Britannaim peti(*it) spe margaritarum, quarum amplitudinem confere(*bat) (*et) interdum sua manu exeg(*erat) pondus.

- Britanniam peti(*it) spe margaritarum, quarum amplitudinem conferentem interdum sua manu exeg(*erat) pondus.

- Gemmas compara(*uerat).

- Toreumata compara(*uerat).

- Signa compara(*uerat).

- Tabulas operis antiqui compara(*uerat).

- Gemmas, toreumata, signa, tabulas operis antiqui semper compara(*uerat).

- Gemmas, toreumata, signa, tabulas operis antiqui semper animosissime compara(*uerat).

- Britanniam petisse spe margaritarum, quarum amplitudinem conferentem interdum sua manu exegisse pondus; gemmas, toreumata, signa, tabulas operis antiqui semper animosissime comparasse.

- Seruitia rectiora politioraque (*comparauerat).

- Seruitia recta politioraque inmenso pretio (*comaprauerat).

- Et (*eius) ipsum pude(*bat).

- Et (*eius) ipsum etiam pude(*bat).

- Seruitia rectiora politioraque inmenso pretio (*comparauerat), et cuius ipsum etiam pude(*bat).

- (* inmensum pretium) rationibus ueta(*bat) inferri.

- Seruitia rectiora politioraque immenso pretio (*comparasse), et cuius ipsum etiam puderet, sic ut rationibus uetaret inferri.

- Britanniam petisse spe margaritarum, quarum amplitudinem conferentem interdum sua manu exegisse pondus; gemmas, toreumata, signa, tabulas operis antiqui semper animosissime comparasse; seruitia rectiora politioraque immenso pretio, et cuius ipsum etiam puderet, sic ut rationibus uetaret inferri;

- Conuiuatu (*s erat) duobus tricliniis.

- Conuiuatu (*s erat) assidue duobus tricliniis.

- Conuiuatu (*s erat) assidue per prouincias duobus tricliniis.

- Uno sagati palliatiue discumbe(*bant).

- Altero togati cum illustrioribus prouinciarum discumbe(*bant).

- Conuiuatu (*s erat) assidue per prouincias duobus tricliniis, uno quo sagati palliatiue, altero quo togati cum illustrioribus discumberent.

- Domesticam disciplinam in paruis ac maioribus rebus diligenter rexit.

- Domesticam disciplinam in paruis ac maioribus rebus diligenter seuereque rexit.

- Pistor(*) panem conuiuis subici(*t).

- Pistor(*) panem alium quam sibi conuiuiis subici(*t).

- Pistorem compedibus uinx(*it).

- Pistorem alium quam sibi panem conuiuiis subicientem compedibus uinx(*it).

- Domesticam disciplinam in paruis ac maioribus rebus diligenter adeo seuereque rexit, ut pistorem alium quam sibi panem conuiuis subicientem compedibus uinxerit.

- Libertum gratissimum capitali poena adfec(*it).

- Libertum gratissimum ob adulteratam equitis Roamni uxorem capitali poena adfec(*it).

- Null(*us) querebatur.

- Libertum gratissimum ob adulteratam equitis Romani uxorem, nullo querente, capitali poena adfec(*it).

- Libertum gratissimum ob adulteratam equitis Romani uxorem, quamuis nullo querente, capitali poena adfec(*it).

- Domesticam disciplinam in paruis ac maioribus rebus diligenter adeo seuereque rexit, ut pistorem alium quam sibi panem conuiuis subicientem compedibus uinxerit, libertum gratissimum ob adulteratam equitis Romani uxorem, quamuis nullo querente, capitali poena adfecerit.

- Habitauit primo in Subura modicis aedibus, post autem pontificatum maximum in Sacra uia domo publica. Munditiarum lautitiarumque studiosissimum multi prodiderunt: uillam in Nemorensi a fundamentis incohatam magnoque sumptu absolutam, quia non tota ad animum ei responderat, totam diruisse, quamquam tenuem adhuc obaeratum; in expeditionibus tessellata et sectilia pauimenta circumtulisse. Britanniam petisse spe margaritarum, quarum amplitudinem conferentem interdum sua manu exegisse pondus; gemmas, toreumata, signa, tabulas operis antiqui semper animosissime comparasse; seruitia rectiora politioraque immenso pretio, et cuius ipsum etiam puderet, sic ut rationibus uetaret inferri; conuiuatum assidue per prouincias duobus tricliniis, uno quo sagati palliatiue, altero quo togati cum illustrioribus prouinciarum discumberent. Domesticam disciplinam in paruis ac maioribus rebus diligenter adeo seuereque rexit, ut pistorem alium quam sibi panem conuiuis subicientem compedibus uinxerit, libertum gratissimum ob adulteratam equitis Romani uxorem, quamuis nullo querente, capitali poena adfecerit.

I. EXERCICIS DE COMPRENSIÓ.

1. Qüestions

N 1

1. Vbi Caesar primo habitauit? 2. Quando in Sacra uia domo publica habitauit? 3. Quid in Nemorensi a fundamentis incohauerat? 4. Quae semper animosissime comparabat? 5. Vbi discumbebant qui sago aut pallio utebantur? 6. Quibuscum togati discumbebant? 7. Quomodo domesticam disciplinam Caesar rexit? 8. Quem compedibus uinxit? 9. Quem ob adulteratam uxorem equitis Romani capitali poena adfecit?.

N 2

1. Quomodo multi Caesarem prodiderunt? 2. Quid Caesar diruisse fertur? 3. Erat uilla Nemorensis uilis an magno pretio? 4. Cur Caesar Britanniam petiuit? 5. Quorum pretii Caesarem pudebat? 6. Vbi conuiuae in prouincialibus cenis discumbebant? 7. Anne erat Caesar seuerior in paruis quam in maioribus rebus? 8. Quam ob rem libertum gratissimum Caesar capitali poena adfecit?.

N 3

1. Quid multi prodiderunt?. 2. Cur Caesar uillam diruisse fertur? 3. Quo usque seruorum pretii Caesarem pudebat? 4. Quomodo in conuiuiis prouincialibus triclinia adsignabantur? 5. Cur Caesar pistorem compedibus uinxit? 6. Quis Caesari questus est libertum ei gratissimum adulterauisse equitis Romani uxorem?

2. Construïu tres frases que tinguin sentit, emprant tots els mots que figuren desordenats a continuació:

N 1

recepit PRIMO

REPENTE LINQVEBATVR

tempore extremo lauream coronam

habitauit ex omnibus honoribus

MODICIS AEDIBVS

in Subura ANIMO

1.

2.

3.

N 2

incohatam uillam ASSIDVE per prouincias

seruitia rectiora politioraque

IN NEMORENSI conuiuatum esse a fundamentis

magnoque sumptu diruisse ET immenso pretio

absolutam totam DVOBVS TRICLINIIS sagati palliatiue

cum illustrioribus comparasse PVDERET

VNO quo ALTERO quo etiam togati

prouinciarum discumberent CVIVS ipsum

1. Multi prodiderunt _____________________________________________________

2. Multi prodiderunt _____________________________________________________

3. Multi prodiderunt _____________________________________________________

N 3

COMITIALI MORBO

dictum

CIRCA CORPORIS CVRAM bis

emanasse SVLLAE inter res agendas

correptus est

morosior ut non solum CAVERENT

AC raderetur sed

optimates PRAECINCTVM PVERVM tonderetur

SAEPIVS admonentis ut etiam

VELLERETVR male

1._____________________________________________________________________

2._____________________________________________________________________

______________________________________________________________________

3._____________________________________________________________________

______________________________________________________________________

II. EXERCICIS DE MORFOLOGIA NOMINAL I PRONOMINAL.

N 1

1. A partir de la informació següent completeu els espais en blanc i deduïu la formació de l'acusatiu singular i de l'acusatiu plural en llatí.

ACUSATIU SINGULAR (-M)

ACUSATIU PLURAL (-S)

Incohauerat uillam

Reuocabat capillu-m deficientem

Recepit coronam lauream

Subiecit panem

Capillu-m breue-m habuit

Incohauerat uilla-s

Reuocabat capillo-s deficientes

Recepit coronas laureas

Subiecit panes

Capillo-s breues habuit

ACUSATIU SINGULAR (-M)

ACUSATIU PLURAL (-S)

Comparabat gemmam

Per somnu-m exterrebatur

Comparabat __________

Vinxit pistorem

Habuit _________ ________

Omitto __________ ________

Comparabat _________

Per ________ exterrebatur

Comparabat tabulas

Vinxit ___________

Habuit capillos raros

Omitto notissimos uersus

2. A partir de la informació següent completeu els espais en blanc i deduïu la formació de l'ablatiu singular i plural dels mots llatins.

ABLATIU SINGULAR

ABLATIU PLURAL

fluxa cinctura

nonnulla epistola

flux-is cinctur-is

nonnull-is epistol-is

immenso pretio

lato clauo

nigro oculo

fundamento

immens-is preti-is

lat-is clau-is

nigr-is ocul-is

fundament-is

omni honore

illustriore

maiore re

compede

auctione

omni-bus honori-bus

illustriori-bus

maiori-bus re-bus

compedi-bus

auctioni-bus

prouinciali

ciuili

prouinciali-bus

ciuili-bus

sumptu

cultu

conuentu

sumpt-ibus

cult-ibus

conuent-ibus

tereti membro

domo publica

magno sumptu

sua manu

parua ac maiore re

capitali poena

graui obprobrio

pleno conuiuio

urbico negotiatore

bello ciuili

tereti___ membr___

dom___ public___

magn___ sumpt_____

su____ man_____

paru___ ac maiori___ re___

______________________

______________________

______________________

______________________

______________________

3. Col.loqueu en la frase el sintagma entre parèntesi precedit d'un dels connectors proposats i feu els canvis morfològics pertinents quan calgui. Per exemple:

(Suburam) Habitauit in Subura.

in, post, ex, a, cum, circa, ad

1. (habitum) _______________ Nero pudendus fuit.

2. (Sacram uiam ) Caesar habitauit _____________________.

3. (aureum lectum) Caesar _________________ decubuit.

4. (bellum Gallicum)_________________ Caesar bellum ciuile incohauit.

5. (Galliam) Caesar _________________ in Hispaniam uenit.

6. (uerticem) Caesar capillos ____________ reuocabat.

7. (uictum) ________________ Caesar indifferens fuit.

8. (Cleopatram) Caesar conuiuium ______________ in lucem saepe protraxit.

9. (Britanniam) Caesar exercitum _______________ transuexit.

N 1 i 2

 1. Contineu la sèrie, tot seguint l'exemple proposat.

(Togam) Togatus est qui toga utitur

1. (Tunicam) Tunicatus est qui ____________ utitur.

2. (Praetextam) Praetextatus est qui _____________ utitur.

3. (Sagum) Sagatus est qui ­­­_____________ utitur.

4. (Pallium) Palliatus est qui _____________ utitur.

5. (Vestem) Vestitus est qui _____________ utitur.

6. (Trabeam) __________ est qui _____________ utitur.

7. (Lacernam) Lacernatus est qui _____________ utitur.

8. (Stolam) Stolata est quae _____________ utitur.

9. (Pilleum) ___________ est qui _____________ utitur.

2. Augusti descriptio.

Substituïu el verb fuit per habuit i viceversa, fent els canvis que calgui:

Forma fuit eximia, uultu tranquillo et sereno. Oculos habuit claros ac nitidos, dentes raros et exiguos et scabros, capillum inflexum et subflauum, mediocres aures, nasum eminentiorem, colorem inter aquilum et candidum, staturam breuem (SVET. Avg. 79).

______________________________________________________________________

____________________________________________________________________________________________________________________________________________

N 2

1. Morfologia pronominal. Les formes del pronom relatiu.

SINGULAR

PLURAL

MASC.

FEM.

NEUTRE

MASC.

FEM.

NEUTRE

Nm. qui

quae

quod

qui

quae

quae

Acs. quem

quam

quod

quos

quas

quae

Gn. cuius

cuius

cuius

quorum

quarum

quorum

Dt. cui

cui

cui

quibus

quibus

quibus

Ab. quo

qua

quo

quibus

quibus

quibus

2. Inseriu en l'espai en blanc el relatiu en la forma que correspongui:

1. Ecce Caesar nunc triumphat ____________ subegit Gallias.

2. Augustus medico Antonio Musae, _____________ opera ex ancipiti morbo conualuerat, statuam iuxta signum Aesculapi statuit.

3. Fortasse oratio Pro Quinto Metello non ab Cicerone edita est, sed excepta est ab actuariis ___________ male uerba eius subsequebantur.

4. Reliquit et De analogia duos libros et Anticatones totidem ac praeterea poema ________ inscribitur Iter.

5. Iulius Caesar Pompei copias, _____________ sub tribus legatis M. Petreio et L. Afranio et M. Varrone in Hispania erant, inuasit.

6. Historia de Papirio Praetextato dicta scriptaque est a M. Catone in oratione, __________ usus est ad milites contra Galbam.

3. Morfologia pronominal. Els adjectius-pronoms indefinits.

Les característiques flexives dels adjectius-pronoms indefinits són les mateixes que les del pronom relatiu i dels pronoms demostratius. Observa, doncs, la flexió del pronom aliquis, aliqua, aliquid/aliquod, "algú, alguna, quelcom".

SINGULAR

PLURAL

MASC.

FEM.

NEUTRE

MASC.

FEM.

NEUTRE

N. aliquis

aliqua

aliquid/-quod

aliqui

aliquae

aliquae

Ac. aliquem

aliquam

aliquid/-quod

aliquos

aliquas

aliquae

G. alicuius

alicuius

alicuius

aliquorum

aliquarum

aliquorum

D. alicui

alicui

alicui

aliquibus

aliquibus

aliquibus

Ab. aliquo

aliqua

aliquo

aliquibus

aliquibus

aliquibus

Pronoms d'aquesta mena també ho són quis, quae, quid/quod; alius, alia, aliud. A més, existeixen força pronoms-adjectius indefinits que estan formats per dues parts. La primera és variable, és a dir, es flexiona, mentre que la segona sempre roman invariable. Observa l'exemple següent:

SINGULAR

PLURAL

MASC.

FEM.

NEUTRE

MASC.

FEM.

NEUTRE

N. quidam

quaedam

quid-/quoddam

quidam

quaedam

quaedam

Ac. quendam

quandam

quid-/quoddam

quosdam

quasdam

quaedam

G. cuiusdam

cuiusdam

cuiusdam

quorundam

quarundam

quorundam

D. cuidam

cuidam

cuidam

quibusdam

quibusdam

quibusdam

Ab. quodam

quadam

quodam

quibusdam

quibusdam

quibusdam

En aquesta sèrie cal incloure els pronoms-adjectius quisque, quaeque, quidque/quodque; quisquam (m. i f.), quidquam/quodquam; quicumque, quaecumque, quodcumque; quiuis, quaeuis, quiduis/quoduis i uterque, utraque, utrumque.

Finalment, cal que tingueu present una sèrie de pronoms-adjectius indefinits que es flexionen com els adjectius en -us, -a, -um tot i que mantenen els morfemes desinencials propis del genitiu i del datiu singulars dels pronoms. Pertanyen a aquest grup els pronoms: alter, altera, alterum; uter, utra, utrum; neuter, neutra, neutrum; ullus, ulla, ullum; nullus, nulla, nullum; totus, tota, totum.

4. Tenint en compte el que acabeu de llegir, resoleu les següents equacions morfològiques:

1. mors / mortis : quisque / _________________

2. pauimenta / pauimento : utraque / _________________

3. panem / panium : alium / _________________

4. ipsorum / ipse : quorumuis / _________________

5. disciplinam / disciplinae : nullam / _________________

5. Subratlleu, a cada número, la forma del pronom o adjectiu indefinit entre parèntesi que cal introduir en l'espai en blanc per tal que la frase sigui correcta gramaticalment.

1. ___________ hoc Caesari exprobrauerunt. (cuiusdam, quodam, quidam, quendam)

2. __________ suum. (quorunque, quaeque, quidque, cuique)

3. ______ in ore (est), _______ in corde. (aliud... aliud, alius... alius, alii... alii, alium... alium)

4. Melius putatur _______ partem attingere, quam nullam. (aliquid, alicuius, aliquas, aliquam)

5. Cicero in __________ epistolis scripsit Caesarem florem aetatis in Bithynia contaminauisse. (quibusdam, quadam, quasdam, cuidam)

6. _________ negotiatorum in triclinio cum Caesare accubabant. (nonnullius, nonnullos, nonnullo, nonnulli)

7. Curio Caesarem "omnium mulierum uirum" appellauit: sic _______ dubium non fuit eum adulteriorum infamia flagrauisse. (aliquis, alicui, aliquo, aliquarum)

8. Caesar Lusitanorum ________ oppida hostiliter diripuit. (quibusdam, quoddam, quiddam, quaedam)

9. Quidquid uis esse tacitum, ______ dixeris. (nulli, nullo, nulla, nullorum)

10. Caesar equum insignem non sessoris ________ patientem magna cura aluit. (alteri, alter, alterum, alterius).

6. Fixeu-vos en l'exemple i completeu les frases amb els elements entre parèntesi que estan en nominatiu -singular o plural.

Adficere libertum poena capitali

1. Adficere ___________ ____________ (seruus, mors)

2. Adficere ___________ ____________ (Vercingetorix, supplicia)

3. Adficere ___________ ____________ (Spartacus, crux)

4. Adficere ___________ ____________ (Caesar, beneficia)

7. Fixeu-vos en l'exemple i completeu les frases amb els elements entre parèntesi que estan en nominatiu -singular o plural.

Pretii Caesarem pudebat (pretium Caesar)

1. ____________ ____________ pudet. (stultitia mea, ego)

2. ____________ ____________ non pudet. (infamia sua, milites)

3. Caesaris _____________ ____________ pudet. (contubernium, populus Romanus)

4. Cleopatrae ____________ _____________ non pudebat. (amor, Caesar)

5. Obtrectatorum ____________ _____________ pudet. (ioca, ego)

N 3

1. Uniu les següents frases al sintagma multi prodiderunt, canviant la forma del verb que apareix en negreta per la forma d'infinitiu corresponent:

1. (Multi prodiderunt) + Villam in Nemorensi a fundamentis incohatam magnoque sumptu absolutam totam diruerat.

____________________________________________________________________________________________________________________________________________

2. (Multi prodiderunt) + In expeditionibus tessellata et sectilia pauimenta circumtulerat.

____________________________________________________________________________________________________________________________________________

3. (Multi prodiderunt) + Britanniam petiuerat spe margaritarum.

______________________________________________________________________

4. (Multi prodiderunt) + Gemmas, toreumata, signa, tabulas operis antiqui semper animosissime comparauerat.

____________________________________________________________________________________________________________________________________________

5. (Multi prodiderunt) + Seruitia rectiora politioraque immenso pretio comparauerat.

______________________________________________________________________

6. (Multi prodiderunt) + Conuiuatus erat assidue per prouincias duobus tricliniis.

______________________________________________________________________

III. EXERCICIS DE MORFOLOGIA VERBAL.

Nivell 1

1. Els temes verbals.

Les formes del verb llatí es construeixen sobre tres temes, semblantment com succeeix amb el verb anglès. De la mateixa manera com el verb anglès s'enuncia amb tres formes -p. e. see, saw, seen; buy, bought, bought; do, did, done- el verb llatí s'enuncia

TEMA DE PRESENT

TEMA DE PERFET

TEMA DE SUPÍ

incoho

habito

incohaui

habitaui

incohatum

habitatum

retineo

habeo

retinui

habui

retentum

habitum

peto

mitto

petiui

misi

petitum

missum

uenio

punio

ueni

puniui

uentum

punitum

2. A partir de la següent informació completeu els espais en blanc.

TEMA DE

PRESENT

IMPERFET D'INDICATIU.

TEMA DE

PERFET

PLUSQUAMPERFET D'INDICATIU.

- (Ø)

-BA-T

- (I)

-ERA-T

TEMA DE

PRESENT

IMPERFET D'INDICATIU.

TEMA DE

PERFET

PLUSQUAMPERFET D'INDICATIU.

Incoho

Habito

Comparo

Appello

Saluto

Sto

Incoha-bat

Habita-bat

_______________

_______________

_______________

_______________

Incohau-i

Habitau-i

Comparaui

Appellaui

Salutaui

Steti

Incohau-erat

Habitau-erat

_______________

_______________

_______________

_______________

TEMA DE

PRESENT

IMPERFET D'INDICATIU.

TEMA DE

PERFET

PLUSQUAMPERFET D'INDICATIU.

Pet-o

Mitt-o

Exig-o

Rado

Cingo

Rego

Educo

Diruo

Discumbo

Vinco

Pet-e-bat

Mitt-e-bat

_______________

_______________

_______________

_______________

_______________

_______________

_______________

_______________

Petiu-i

Mis-i

Exegi

Rasi

Cinxi

Rexi

Eduxi

Dirui

Discubui

Vici

Petiu-erat

Mis-erat

_______________

_______________

_______________

_______________

_______________

_______________

_______________

_______________

Puni-o

Veni-o

Accio

Audio

Comperio

Vincio

Puni-e-bat

Veni-e-bat

_______________

_______________

_______________

_______________

Puniu-i

Ven-i

Acciui

Audiui

Comperi

Vinx-i

Puniu-erat

Ven-erat

_______________

_______________

_______________

_______________

IV. EXERCICIS SEMANTICS i SINTÀCTICS.

N 1

1. Subratlleu el mínim de mots imprescindibles per tal de formar una proposició completa.

1. Caesar uillam in Nemorensi a fundamentis incohauerat.

2. Caesar in expeditionibus tessellata et sectilia pauimenta circumferebat.

3. Caesar Britanniam petiuit spe margaritarum.

4. Caesar seruos rectiores politioresque immenso pretio comparabat.

5. Pistor alium panem quam Caesari conuiuis subiecit.

6. Caesar libertum gratissimum ob adulteratam uxorem equitis Romani capitali poena

adfecit.

7. Pretii ipsum etiam pudebat.

2. Barreu els verbs incompatibles amb els arguments proposats:

1. Caesar coronam. (recepit, subegit, reiecit)

2. Caesar modicis aedibus. (habitauit, periit, duxit)

3. Caesar uillam a fundamentis. (habitauit, diruit, incohauit)

4. Caesar seruos inmenso pretio. (comparauit, uendidit, appellauit)

5. Caesar libertum capitali poena. (adfecit, absoluit, uinxit)

6. Pistor panem conuiuis. (periit, subiecit, dedit)

7. Pompeius filiam Caesaris in matrimonium. (recepit, exegit, duxit)

N 3

1. Barreu les construccions amb ut què no semblen imprescindibles per a construir un missatge.

1. Pretii ipsum pudebat, sic ut rationibus uetaret inferri.

2. Caesar domesticam disciplinam in paruis rebus adeo seuere rexit ut pistorem alium quam sibi panem conuiuis subicientem compendibus uinxerit.

3. Caesar circa corporis curam morosior erat ut diligenter tonderetur, ut quidam exprobauerunt.

4. Unde emanauit Sullae dictum optimates admonentis, ut male praecinctum puerum cauerent.

V. EXERCICIS DE LÈXIC.

N 1 i 2

1. Completeu les següents equacions lèxiques:

1. laureus / laurus : caluus / _________________

2. domus / aedes : immensus / _________________

3. nigrum / candidum : ualetudo / _________________

4. nonnullus /nemo : sumptuosus / _________________

5. non / sic : unus / _________________

6. ad / a : primo / _________________

7. publicus / domesticus : dominus / _________________

2. Escriviu la preposició adequada al context, de les que trobareu a continuació:

a, circa, cum, ex, in, in, ob, per, super.

1. Romulus _______ Palatino habitauit modica casa.

2. Caesar domum ________ tabulis pictis antiquis ornauit.

3. ________ Subura ________ Sacram uiam domicilium Caesar mutauit.

4. Margaritas _________ regiones Britanniae comparabat.

5. Romani ___________ pauimentum opus tessellatum ponebant.

6. ___________ cultum Augustus eminens fuit.

7. __________ omnibus margaritis Caesar amplissimas comparabat.

8. Sulla __________ eam rem Caesarem cauebat.

Nivell 2

3. Trieu un pronom o adjectiu entre parèntesi i introdui-lo en l'espai en blanc per tal que la frase sigui correcta semànticament i sintàctica.

1. ________ est annis uelocius. (nemo, nihil, quid, utrum)

2. Homo sum: humani _______ a me alienum puto. (totum, nihil, quidque, nemo)

3. Caue ________ incipias, quod paeniteat postea. (quidquam, neutrum, quid, quidque)

4. Fortunam suam _________ parat. (quisque, quisquam, aliquis, quicumque)

5. _____ est uiolentum, non est durabile. (totum, utrum, neutrum, quod)

6. Quod natura dedit, tollere ______ potest. (nemo, quiuis, alter, quidam)

Repertori

Establiu un significat aproximat per a les següents families de paraules, i amplieu les possibilitats:

Agere (actio), EXIGERE ,

Conuiua, CONUIUARE, conuiuium...

Facere, ADFICERE, conficere, deficere, inficere...

Ferre, afferre, CIRCUMFERRE, conferre, deferre, inferre, perferre, referre, sufferre...

Habere (habilis, habitus), HABITARE (habitatio), adhibere, exhibere, inhibere...

Parare (peritus), COMPARARE, imperare (imperium, imperitus, imperitare)...

PETERE (petitio, petitor, petitus), repetere...

Ruere, DIRUERE...

Soluere (solubilis, solutio, solutus), ABSOLUERE (absolutus, absolutio), dissoluere... (dissolutus, dissolutio), persoluere, resoluere (resolutus, resolutio)...

V. EXERCICIS DE DERIVACIÓ.

Esbrineu quin mot català / castellà han donat les paraules llatines i formuleu la /les regla /-es de derivació corresponents al comportament de les dentals en posició final:

CATALÀ CASTELLÀ

pontificatum ________________ ____________________

consulatum ________________ ____________________

tempestatem ________________ ____________________

uanitatem ________________ ____________________

longitudo ________________ ____________________

rusticitatem ________________ ____________________

monumentum ________________ ____________________

societatem ________________ ____________________

libertatem ________________ ____________________

libertum ________________ ____________________

senatum ________________ ____________________

magistratum ________________ ____________________

amplitudo ________________ ____________________

pauimentum ________________ ____________________

conuentum ________________ ____________________

indifferentem ________________ ____________________

hospitem ________________ ____________________

magnitudo ________________ ____________________

MEMORANDA

Morfologia

N 1

nominal Acusatiu plural (-s ); ablatiu plural (-is, -bus )

Règim de les preposicions.

verbal Tema de present / Tema de perfet / Tema de supí

Imperfet d'indicatiu / plusquamperfet d'indicatiu

(-ba-t / era-t ).

conjuncions et, -que, ac, tamen, autem

N 2

pronominal Pronom relatiu i pronoms-adjectius indefinits (quadres i mauals)

Lèxic

derivació Comportament de les dentals en posició final secundària

Semantica i sintaxi

N 1

Predicats amb un argument: Caesar conuiuatus erat

dos arguments: Caesar habitauit in Subura, Caesar incohauerat (absoluerat/diruerat) uillam, Caesar Britanniam petiuit.

tres arguments: Caesar libertum capitali poena adfecit

N 2

Absència (aparent?) de l'argument 1: ipsum pretii pude(*bat)

Equivalència entre paraules i complexos oracionals I (adjectius): Britanniam

peti(*erat) spe margaritarum, quarum sua manu exeg(*erat) pondus.

Seruitia compara(*uerat) inmenso pretio, cuiusipsum etiam puderet.

N 3

Equivalència entre paraules i complexos oracionals II (Arguments):

Adjunts: (*Pretii) ipsum pudebat, sic ut rationibus ueta(*bat) inferri.

UNITAT 4

Gallico denique triumpho milites eius inter cetera carmina, qualia currum prosequentes ioculariter canunt, etiam illud uulgatissimum pronuntiauerunt:

Gallias Caesar subegit, Nicomedes Caesarem:

Ecce Caesar nunc triumphat qui subegit Gallias,

Nicomedes non triumphat qui subegit Caesarem

Pronum et sumptuosum in libidines fuisse constans opinio est, plurimasque et illustres feminas corrupisse, in quibus Postumiam Serui Sulpicii, Lolliam Auli Gabini, Tertullam Marci Crassi, etiam CN. Pompei Muciam. Nam certe Pompeio et a Curionibus patre et filio et a multis exprobratum est, quod cuius causa post tres liberos exegisset uxorem et quem gemens "Aegisthum" appellare consuesset, eius postea filiam potentiae cupiditate in matrimonium recepisset. Sed ante alias dilexit Marci Bruti matrem Seruiliam, cui et proximo suo consulatu sexagiens sestertium margaritam mercatus est, et bello ciuili super alias donationes amplissima praedia ex auctionibus hastae minimo addixit; cum quidem plerisque uilitatem mirantibus facetissime Cicero: "Quo melius", inquit, "emptum sciatis, tertia deducta" existimabatur enim Seruiliam etiam filiam suam Tertiam Caesari conciliare (SVET. Caes. 49-50)

Nivells

N1. Gallico triumpho milites Caesaris currum prosequebantur et ioculariter canebant; etiam illud carmen uulgatissimum pronuntiauerunt:

Gallias Caesar subegit, Nicomedes Caesarem:

Caesar subegit Gallias et ecce nunc triumphat;

Nicomedes subegit Caesarem et non triumphat.

Pronus et sumptuosus in libidines fuit. Constans opinio est. Plurimas et illustres feminas corrupit: In eis, Postumiam Serui Sulpicii, Lolliam Auli Gabini, Tertullam Marci Crassi, etiam Cn. Pompei Muciam. Nam certe Pompeio et a Curionibus patre et filio et a multis exprobratum est id: eius (Caesaris) causa post tres liberos exeg(*erat) uxorem et eum (Caesarem) gemens "Aegisthum" appellare consue(*uerat); eius (*Caesaris) postea filiam potentiae cupiditate in matrimonium recep(*erat). Sed ante alias dilexit Marci Bruti matrem Seruiliam Ei proximo suo consulatu sexagiens sestertium margaritam mercatus est. Et bello ciuili super alias donationes amplissima praedia ex auctionibus hastae minimo addixit. Tunc quidem plerique uilitatem mira*bantur et facetissime Cicero inquit: “melius emptum est, sci*te: tertia deducta *est". Id existimabatur enim: Seruili*a etiam filiam suam Tertiam Caesari conciliabat.

N2. Gallico denique triumpho milites eius inter cetera carmina, qualia currum prosequentes ioculariter canunt, etiam illud uulgatissimum pronuntiauerunt:

Gallias Caesar subegit, Nicomedes Caesarem:

Ecce Caesar nunc triumphat qui subegit Gallias,

Nicomedes non triumphat qui subegit Caesarem

Pronum et sumptuosum in libidines fuisse constans opinio est, plurimasque et illustres feminas corrupisse, in quibus Postumiam Serui Sulpicii, Lolliam Auli Gabini, Tertullam Marci Crassi, etiam Cn. Pompei Muciam. Cuius causa post tres liberos Pompeius uxorem exeg*erat et quem gemens "Aegisthum" appellare consueu*erat, eius postea filiam potentiae cupiditate in matrimonium recep*erat. Certe id Pompeio et a Curionibus patre et filio et a multis exprobratum est. Sed ante alias dilexit Marci Bruti matrem Seruiliam, cui et proximo suo consulatu sexagiens sestertium margaritam mercatus est, et bello ciuili super alias donationes amplissima praedia ex auctionibus hastae minimo addixit; cum plerisque uilitatem mirantibus facetissime Cicero: "Melius", inquit, "emptum (*esse) sciatis, tertia deducta;" existimabatur enim Seruiliam etiam filiam suam Tertiam Caesari conciliare.

N3. Gallico denique triumpho milites eius inter cetera carmina, qualia currum prosequentes ioculariter canunt, etiam illud uulgatissimum pronuntiauerunt:

Gallias Caesar subegit, Nicomedes Caesarem:

Ecce Caesar nunc triumphat qui subegit Gallias,

Nicomedes non triumphat qui subegit Caesarem

Pronum et sumptuosum in libidines fuisse constans opinio est, plurimasque et illustres feminas corrupisse, in quibus Postumiam Serui Sulpicii, Lolliam Auli Gabini, Tertullam Marci Crassi, etiam CN. Pompei Muciam. Nam certe Pompeio et a Curionibus patre et filio et a multis exprobratum est, quod cuius causa post tres liberos exegisset uxorem et quem gemens "Aegisthum" appellare consuesset, eius postea filiam potentiae cupiditate in matrimonium recepisset. Sed ante alias dilexit Marci Bruti matrem Seruiliam, cui et proximo suo consulatu sexagiens sestertium margaritam mercatus est, et bello ciuili super alias donationes amplissima praedia ex auctionibus hastae minimo addixit; cum quidem plerisque uilitatem mirantibus facetissime Cicero: "Quo melius", inquit, "emptum sciatis, tertia deducta" existimabatur enim Seruiliam etiam filiam suam Tertiam Caesari conciliare (SVET. Caes. 49-50)

FILTRES

- Milites ioculariter canunt.

- Milites currum prosequentes ioculariter canunt

- Milites eius etiam illud uulgatissimum pronuntiauerunt.

- Milites eius inter cetera carmina etiam illud uulgatissimum pronuntiauerunt.

- Milites eius inter cetera carmina, qualia currum prosequentes ioculariter canunt, etiam illud uulgatissimum pronuntiauerunt.

- Gallias Caesar subegit.

- Nicomedes Caesarem *subegit.

- Gallias Caesar subegit, Nicomedes Caesarem.

- Ecce Caesar nunc triumphat .

- Ecce Caesar nunc triumphat qui subegit Gallias.

- Nicomedes non triumphat .

- Nicomedes non triumphat qui subegit Caesarem.

- Gallias Caesar subegit, Nicomedes Caesarem:Ecce Caesar nunc triumphat qui subegit Gallias, Nicomedes non triumphat qui subegit Caesarem.

- Pronum et sumtuosum in libidines fu*it.

- Pronum et sumtuosumin libidines fuisse constans opinio est.

- Plurimas et illustres feminas corripu*it.

- Pronum et sumptuosum in libidines fuisse constans opinio est, plurimasque et illustres feminas corrupisse.

- Constans opinio est plurimasque et illustres feminas corripuisse: Postumiam Serui Sulpicii, Lolliam Auli Gabini, Tertullam Marci Crassi, etiam CN. Pompei Muciam.

- Constans opinio est plurimasque et illustres feminas corripuisse, in quibus Postumiam Serui Sulpicii, Lolliam Auli Gabini, Tertullam Marci Crassi, etiam CN. Pompei Muciam.

- Pronum et sumptuosum in libidines fuisse constans opinio est, plurimasque et illustres feminas corrupisse, in quibus Postumiam Serui Sulpicii, Lolliam Auli Gabini, Tertullam Marci Crassi, etiam CN. Pompei Muciam.

- *Pompeius *Caesaris causa uxorem exeg*erat.

- *Pompeius *Caesaris causa post tres liberos uxorem exeg*erat.

- *Pompeius *eum “Aegisthum” apellare consue*uerat.

- Eius postea filiam in matrimonium recep*erat.

- Eius postea filiam potentiae cupiditate in matrimonium receperat.

- Cuius causa post tres liberos exegisset uxorem, eius postea filiam in matrimonium recep*erat.

- Quem gemens “Aegisthum” apellare consuesset, eius postea filiam in matrimonium recep*erat.

- Cuius causa post tres liberos exegisset uxorem et quem gemens “Aegisthum apellare consuesset, eius postea filiam potentiae cupiditate in matrimonium recep*erat.

- Nam certe Pompeio et a Curionibus patre et filio et a multis *id exprobratum est.

- Nam certe Pompeio et a Curionibus patre et filio et a multis exprobratum est quod cuius causa post tres liberos exegisset uxorem et quem gemens "Aegisthum" appellare consuesset, eius postea filiam potentiae cupiditate in matrimonium recepisset.

- Sed dilexit Marci Bruti matrem Seruiliam.

- Sed ante alias dilexit Marci Bruti matrem Seruiliam.

- Cui et proximo suo consulatu sexagiens sestertium margaritam mercatus est.

- Et amplissima praedia addixit.

- Et super alias donationes amplissima praedia addixit.

- Et bello ciuili super alias donationes amplissima praedia addixit.

- Et bello ciuili super alias donationes amplissima praedia ex auctionibus hastae addixit.

- Et bello ciuili super alias donationes amplissima praedia ex auctionibus hastae minimo addixit.

- Quidem plerisque uilitatem mirantibus facetissime Cicero inquit,

- Quidem plerisque uilitatem mirantibus facetissime Cicero: melius, inquit, emptum.

- Quidem plerisque uilitatem mirantibus facetissime Cicero: melius, inquit, emptum, tertia deducta.

- Cum quidem plerisque uilitatem mirantibus facetissime Cicero: "Quo melius", inquit, "emptum sciatis, tertia deducta".

- Existimabatur enim Seruiliam etiam filiam suam Tertiam Caesari conciliare.

- Cum quidem plerisque uilitatem mirantibus facetissime Cicero: "Quo melius", inquit, "emptum sciatis, tertia deducta" existimabatur enim Seruiliam etiam filiam suam Tertiam Caesari conciliare

I. EXERCICIS DE COMPRENSIÓ

1. Qüestions.

Nivell 1

1. Qui Gallico triumpho Caesaris currum prosequebantur? 2. Quem subegit Nicomedes? 3. Qualis Caesar in libidines fuit? 4. Quot illustres feminas corrupit? 5. Cuius uxor Lollia erat? 6. Quam mulieren Caesar magis dilexit? 7. Appellauitne Pompeius Caesarem "Aegisthum"? 9. Qua causa Pompeius Caesaris filiam in matrimonium receperat? 10. Quando Caesar Seruiliae margaritam mercatus est? 11. Quanti margarita Serviliae erat? 12. Quid plerique mirabantur?

Nivell 2

1. Vbi milites triumpho sunt? 2. Quid de Caesare circa libidines fertur? 3. Quae Postumia, Lollia et Tertulla erant? 4. Cuius causa Pompeius uxorem exegerat? 5. Quid Pompeio Curiones exprobrauerunt? 6. Quid Pompeius consueuerat? 7. Cui Caesar amplissima praedia minimo pretio emit? 8. Quid plerique existimabantur?

Nivell 3

1. Quid Caesaris milites irridebant? Irridebant quod.... 2. Quid Pompeio et a Curionibus et a multis exprobratum est? 3. Quid Pompeius facere consueuit antequam Caesaris filiam in matrimonium receperat? 4. Vnde Caesar Seruiliae amplissima praedia addixit? 5. An Cicero "Quo melius" inquit "emptum sciatis, tertia deducta", uno ipso solo mirante? 6. Cur ex Ciceronis uerbis praedia melius empta erant?

2. Verum an falsum?

Nivell 2 i 3

1. Multi prodiderunt Caesarem pronum et sumptuosum in libidines fuisse.

2. Pompeius Caesaris filiam potentiae cupiditate in matrimonium receperat.

3. Curiones pater et filius Pompeio rem exprobauerunt.

4. Caesar Marci Bruti matri Seruiliae bello ciuili margaritam mercatus est.

5. Seruiliam filiam suam Tertiam Caesari conciliauisse constans opinio est.

6. Constans opinio est plurimas et illustres feminas corrupisse, in quibus Serui Sulpici uxorem Postumiam, Auli Gabini uxorem Lolliam, Marci Crassi uxorem Tertullam, etiam Cn. Pompei uxorem Muciam.

3. Construïu tres frases que tinguin sentit, emprant tots els mots que figuren desordenats a continuació:

Nivell 1

Domesticam disciplinam diligenter

in parvis ac maioribus rebus Plerique

uilitatem praedii

Caesaris causa

Pompeius

rexit post tres liberos

uxorem

mirabantur

seuereque exegerat

1.___________________________________________________________________

2.___________________________________________________________________

3.___________________________________________________________________

Nivell 2 i 3.

opinio

pronum et sumptuosum et a Curionibus patre

cum constans est

exprobratum est

id et filio et a multis

in libidines FUISSE uilitatem

Cicero Melius inquit

Certe plerisque Pompeio

mirantibus facetissime tertia deducta

emptum sciatis

1._____________________________________________________________________2._____________________________________________________________________

3._____________________________________________________________________

II. EXERCICIS DE MORFOLOGIA NOMINAL

Nivell 1

1. Subratlleu el mot en el cas adequat, per tal que la frase tingui sentit:

1. Caesar utebatur __________ (lato clauo, latum clauum, lati claui, latos clauos).

2. Pudicitiae eius famam nihil quidem praeter ____________ Nicomedis laesit (contubernio, contubernium, contubernii, contuberniis).

3. Praetereo actiones Dollabellae et _______________ (Curionem patrem, Curione patre, Curionis patris).

4. ______ in Nemorensi a fundamentis incohauerat (uilla, uillis, uillae, uillam).

2. Observeu el quadre sinòptic dels tipus d'adjectius i, a continuació, feu concordar cadascun dels adjectius de la sèrie amb el nom corresponent:

TIPUS

MASCULÍ

FEMENÍ

NEUTRE

-O, -A, -O

candido-

candida-

candido-

-I

ciuili-

ciuili-

ciuili-

-C

-T

-R

rapac-

prudent-

pauper-

rapac-

prudent-

pauper-

rapac-

prudent-

pauper

1. colore candido 7. alium panem

colores ________ _____ panes

2. tempore extremo 8. graui et perenni obprobrio

temporis _______ _________ et ________ obprobriis

3. conuentu maximo 9. adulteratam uxorem

conuentibus __________ ___________ uxoris

4. domo publica 10. bello ciuili

domi ________ belli _______

5. magno sumptu 11. alias donationes

______ sumptibus _______ donationibus

6. uiros audaces 12. luna decrescente

uiri _________ lunae ____________

3. Poseu en llatí el text següent:

Neró fou d'alçada justa, de cabell ros i de luxúria immoderada. Va tenir els ulls foscos i grans, els cabells llargs i la barba afaitada. Fou d'aspecte notable i pel que fa al seu abillament (habitum), sempre usava una túnica sense cinturó.

______________________________________________________________________

______________________________________________________________________

______________________________________________________________________

Nivell 2 i 3.

1. Fixeu-vos en la formació dels participis en llatí i , a continuació completeu els espais buits.

PRESENT PASSAT

parat/paratum paran(t)s, -tis paratus, -a, -um

dat/datum _____________ _____________

monet/monitum monen(t)s, -tis monitus, -a, -um

supplet/suppletum _____________ _____________

regit/rectum regen(t)s, -tis rectus, -a, -um

prouehit/prouectum _____________ _____________

scit/scitum scien(t)s, -tis scitus, -a, -um

audit/auditum __________ __________

2. Completeu les equacions següents amb les formes adients del participi:

1. mittens/mitto : uidens/ ____________

2. laedo/laesus : facio/ ____________

3. recta/rego : absoluta/ ____________

4. omissus/omitto : circumlatus/ ____________

5. appellantem/appellatum : respondentem/ ____________

6. dirutus/diruo : usus/ ____________

7. conuiuatam/conuiuor : appellatam/ ____________

8. proscribens/proscriptus : uidens/ ____________

9. sto/stantem : obicio/ ____________

3. Introduïu en els espais en blanc les formes adients de participi de present, seguint l'exemple proposat:

Caesar Nysae causam defendebat beneficiaque regis commemorabat.

Caesarem Nysae causam defendentem beneficiaque regis commemorantem Cicero exprobrauit.

1. Pistor alium quam sibi panem conuiuis subiciebat.

Pistorem alium quam sibi panem _______________ Caesar compedibus uinxit.

2. Sulla optimates saepius admonebat: "puerum cauete".

Inde emanauerat Sullae dictum optimates saepius _______________ : "puerum cauete".

3. Caesaris milites currum prosequebantur.

Caesaris milites currum _______________ carmina canebant.

4. Plerique praediorum uilitatem mirabantur.

Cum plerisque praediorum uilitatem _______________ inquit Cicero: "bene empta sunt".

4. Introduïu en els espais en blanc les formes adients de participi de perfet, seguint l'exemple proposat:

Caesar uillam a fundamentis in Nemorensi incohauit magnoque sumptu absoluit.

Caesar uillam a fundamentis in Nemorensi incohatam magnoque sumptu absolutam diruit.

1. Caesar caluitii deformitatem saepe obtrectatorum iocis obnoxiam experiebatur.

Caesar caluitii deformitatem, saepe obtrectatorum iocis obnoxiam _______________, iniquissime ferebat.

2. Populus Romanus illud carmen uulgauit.

Gallico triumpho milites Caesaris carmen illud _______________ pronuntiauerunt.

3. Caesar Seruiliae proximo suo consulatu margaritam emit.

Seruilia margaritam a Caesare _______________ ceteris matronis ostendit.

4. Suetonius edicta Bibuli praetermittit.

Suetonius apud Diuum Iulium suum uerbatim dicit: "_______________ etiam facio edicta Bibuli" (feu servir el verb MITTO).

5. Uniu les dues frases simples en una de relatiu.

1. - Unus liber extat scriptus ab Augusto hexametris uersibus.

- Libri et argumentum et titulus est "Sicilia".

2. - Iulius Caesar, Sullae morte comperta, spe nouae dissensionis Romam redit.

- Dissensio per Marcum Lepidum mouebatur.

3. - Augustus publica opera plurima extruxit.

- E publicis operibus plurimis extant: forum cum aede Martis Vltoris, templum

Apollinis in Palatio, aedem Tonantis Iouis in Capitolio.

4. - Augustus templum Apollinis in ea parte Palatinae domus excitauit.

- Domum fulmine ictam desiderari a deo haruspices pronuntiauerant.

5. Stella crinita per septem continuos dies ludis fulsit.

Ludos primos consecrato Caesari heres Augustus edebat.

6. Introduïu en cada cas el pronom relatiu que correspon:

1. Malum est consilium, _________ mutare non potes.

2. Augustus questus est et de uesica, ____________ dolore calculis demum per urinam eiectis leuabatur.

3. Amici, ________ dominus segetum rogauerat, non uenerunt.

4. Sed ego non loquor de sapientia, ________________ non cadit in hanc aetatem puerilem.

5. Iulius Caesar omnibus ciuilibus bellis nullam cladem nisi per legatos suos passus est, __________ C. Curio in Africa periit.

Nivell 3

7. Poseu en llatí el text següent:

Diuen que Pompeu, després d'haver repudiat la seva dona, va casar-se amb Júlia, la filla de Cèsar, a causa del seu afany de poder, cosa que alguns senadors li retregueren. En efecte, un dia fins i tot Ciceró mateix li ho va tirar en cara davant certs convidats que banquetejaven a casa seva.

______________________________________________________________________

______________________________________________________________________

______________________________________________________________________

______________________________________________________________________

______________________________________________________________________

______________________________________________________________________

III. EXERCICIS DE MORFOLOGIA VERBAL.

Nivell 1

1. Els morfemes personals.

SINGULAR

PLURAL

ACTIVA

PASSIVA

ACTIVA

PASSIVA

1a

-o / -m

-r

-mus

-mur

2a

-s

-ris (-re)

-tis

-mini

3a

-t

-tur

-nt

-ntur

2. Col.loqueu, en els espais en blanc, la forma adequada de present del verb en infinitiu que hi ha entre parèntesi, per tal que la frase sigui correcta.

1. (ESSE) Caesar _______ excelsa statura.

Ego _______ excelsa statura.

Tu et uxor tua _______ excelsa statura.

2. (HABERE) Augustus oculos claros ac nitidos __________ .

Augustus et Nero staturam prope iustam _________.

Nos colorem inter aquilum et candidum ___________.

3. (EXPROBRARE) Curiones pater et filius Pompeium ___________.

Pompeius Curiones patrem et filium __________.

Vos, Quirites, Pompeium ____________.

4. (APPELLARE) Cleopatra filium suum Caesaris nomine ___________.

C. Matius et C. Oppius Cleopatrae filium Caesaris nomine _____________.

Vos, quoque, Cleopatrae filium Caesaris nomine _______.

5. (VINCIRE) Caesar pistorem _____________.

Nos pistorem _____________.

Nivell 2

1. Els temps de perfectum de la veu passiva.

Pret. Perf. Indicatiu

paratus, -a,-um est / parati, -ae, -a sunt

suppletus, -a,-um est / suppleti, -ae, -a sunt

rectus, -a,-um est / recti, -ae, -a sunt

scitus, -a,-um est / sciti, -ae, -a sunt

Pret. Plusq. Indicatiu

paratus, -a,-um erat/ parati, -ae, -a erant

suppletus, -a,-um erat / suppleti, -ae, -a erant

rectus, -a,-um erat / recti, -ae, -a erant

scitus, -a,-um erat / sciti, -ae, -a erant

Pret. Perf. Subjuntiu

paratus, -a,-um sit/ parati, -ae, -a sint

suppletus, -a,-um sit / suppleti, -ae, -a sint

rectus, -a,-um sit / recti, -ae, -a sint

scitus, -a,-um sit / sciti, -ae, -a sint

Pret. Plusq. Subjunt.

paratus, -a,-um esset/ parati, -ae, -a essent

suppletus, -a,-um esset / suppleti, -ae, -a essent

rectus, -a,-um esset / recti, -ae, -a essent

scitus, -a,-um esset / sciti, -ae, -a essent

2. Transformeu a la veu activa les oracions següents:

1. Certe id Pompeio et a Curionibus patre et filio et a multis exprobratum est.

______________________________________________________________________

2. Hoc distichum iactatum est a militibus per Gallicum triumphum.

______________________________________________________________________

3. Masinissa, rex Numidarum, in amicitiam a P. Scipione receptus est.

______________________________________________________________________

4. Regulus nouis exemplorum modis excruciatus est a Poenis.

______________________________________________________________________

5. Legati ad Caesarem a rege Aeduorum missi sunt.

______________________________________________________________________

3. Transformeu a la veu passiva les oracions següents:

1. Villam in Nemorensi a fundamentis incohauerat.

______________________________________________________________________

2. Libertum gratissimum ob adulteratam uxorem equitis Romani capitali poena adfecit.

______________________________________________________________________

3. Caesar plurimas et illustres feminas corrupit.

______________________________________________________________________

4. Pompeius Caesaris filiam potentiae cupiditate in matrimonium receperat.

_____________________________________________________________________

5. Milites Caesaris illud carmen uulgatissimum pronuntiauerunt.

______________________________________________________________________

IV. EXERCICIS SEMANTICA I SINTAXI.

Nivell 1

1. Subratlleu el mínim de mots imprescindibles per tal que la frase sigui correcta gramaticalment:

1. Gallico triumpho milites Caesaris currum prosequuntur.

2. Caesaris causa Pompeius post tres liberos exegerat uxorem et eius filiam postea potentiae cupiditate in matrimonium receperat.

3.Bello ciuili super alias donationes Caesar amplissimum praedium ex auctionibus hastae minimo pretio Seruiliae addixit.

2. Escolliu els termes convenients que completin el significat de cada frase.

decubuit, in arca, stetit, modicis aedibus, inter Sequanos et Heluetios,

habitauit, triclinio, ubi

1. Mons Iura est _________________.

2. Caesar in sacra uia domo publica ______________.

3. ____ est aurum? Est _______.

4. Caesar in aureo lecto _________________.

5. Caesar ad cyathum Nicomedi _____________.

6. Caesar in Subura ________________ habitauit.

7. _____________ sagati palliatiue discumbebant.

3. Escolliu els termes convenients que completin el significat de cada frase.

in usu, in impetu exercitus, in exspectatione, in colore et odore

1. Omnis spes _______________ erat.

2. Herbarum differentia est __________________.

3. Ciuitas erat _________________.

4. Hi flores non fuerunt _________ Alexandri Magni aetate.

Nivell 2

1. Barreu les oracions de relatiu impossibles.

1. Caesar comparauit seruitia immenso pretio ______________ dicebat (quam "meam dulcem amiculam", quam ignominiosam, quod ignominiosum) .

2. Caesar comparauit seruitia immenso pretio ___________ ipse utebatur (quibus, quo, quorum).

3. Caesar dilexit Seruiliam ______________ mercatus est (cui ipse margaritam, quae ei amplissimum praedium, quam margaritam ipse).

4. Dolabella obicit Caesari contubernium Nicomedis _____________ Sallustius non praeteriit (quod, cuius, cuius nomen).

5. Sallustius non refert nomina optimatium ________________ Sulla admonebat _______ (quos ... ut Caesarem cauerent, quem .... ut Caesarem cauerent , quae ... ut Caesarem cauerent).

6. Conuiuatus erat assidue per prouincias tricliniis, ______ sagati palliatiue discumbebant (quibus, qui, quo).

7. Non est filius Caesaris (is) ____________ Cleopatra dicit (quem filium, quod filium, quis filium).

8. Seruilius in matrimonium recipit filiam eius, _________________ appellare solebat (quem "pappum", quam "scortum", cuius "scortum", cuius uxorem "scortum").

Nivell 3

1. Feu els canvis que calqui d´acord amb el model proposat a partir del text de la lliçó.

Seruilia filiam suam Caesari conciliabat

Existimabatur Seruiliam filiam suam Caesari conciliauisse

1. Chrysides in hac platea habitauit

Dictum est________________________________________________________

2. Hippodamus ad te profectus est

Dictum mihi est ___________________________________________________

2. Completeu el quadre amb el verb que s´escaigui d´acord amb el significat dels complements:

expergiscere, dabo, subleuanda est, gaudent, responde

Si quid mali lenoni,

, Ø

Si tibi uidetur,

, Ø

Si impetras,

, libertatem tibi ego et diuitias

Si dormis,

, Ø

Si non omnia cadunt secunda,

, fortuna

uideatur, uinceris, deficiat

Si grammaticus barbare loquatur,

ridiculus

Si omnes imperatores enumerare uelim,

dies me

Si cesseris,

dolorem

3. Completeu el quadre amb el verb que s´escaigui d´acord amb el significat dels complements:

fecisset , esset, errares

Si hoc crederes,

Ø

Si homines sibi sortem nascendi facere possent,

nemo humilis

Si occidisset Saturninum Rabirius,

-sed non occidit-, recte

V. EXERCICIS DE LÈXIC.

Nivell 1 i 2

1. Relacioneu els mots d'una columna amb les de l'altra segons el significat:

a. femina 1. dicit

b. plerique 2. notabilis

c. inquit 3. plurimi

d. ante 4. libido

e. illustris 5. mulier

f. cupiditas 6. primo

2. Subratlleu la paraula que cal posar a l'espai en blanc per tal que la frase tingui sentit:

1. __________ Nicomedes Caesarem subegit, postea Gallias Caesar. (super, uero, primo, bene)

2. Post __________ Gallicum triumphum recepit. (consulatum, bellum, pretium, morbum)

3. __________ mulieres dilexit. (modicas, proximas, multas, maiores)

4. Caesar pronus in __________ fuit. (curas, consulatum, morbum, cupiditates)

5. __________ domum Seruiliae addixit. ( maximam, plenam, ciuilem, plurimam)

6. Libertum __________ capitali poena adfecit. (cum adulterio, multo adulterio, super adulterium, ob adulterium)

7. Nonnulli Caesarem in __________ regium eduxerunt. (oculum, aedes, sumptum, cubiculum)

3. Completeu les equacions lèxiques següents:

ante / post = pax / _________________

filius / filia = pater / _________________

urbanus / urbs = ciuilis / _________________

quondam / nunc = maximus / _________________

interdum /assidue = nunquam / _________________

ab / ex = sed / _________________

Nivell 2 i 3

1. Substituïu per una paraula semblant les que estan en cursiva.

1. Aetate extrema animus Caesarem relinquebat.

2. Habitauit antea in Subura, sed post pontificatum in uia Sacra.

3. Villam magno pretio comparauit.

4. Tabulas pictas diligenter comparauit.

5. Duobus tricliniis utebatur.

6. Disciplinam in minimis ac capitalibus rebus rexit.

7. Famam Caesaris nulla res praeter contubernium regis adficit.

8. Conuiuabantur cum Nicomede plerique urbis negotiatores.

9. Interdum Caesar in senatu causam pronuntiabat.

10. Etiam donationem regis praetereo.

11. Omnes noscunt beneficium suum tibi.

12. Sumptuosus in cupiditatibus fuit.

V. EXERCICIS DE DERIVACIÓ.

Esbrineu quin mot català / castellà han donat les paraules llatines i formuleu una regla de derivació:

LLATÍ CATALÀ CASTELLÀ

filiam ______________ ______________

consilium ______________ ______________

alium ______________ ______________

filiolum ______________

paleam ______________ ______________

folia ______________ ______________

mulierem ______________ ______________

(de)spolium ______________ ______________

alienum ______________ ______________

conciliare ______________ ______________

concilium ______________ ______________

familiam ______________ ______________

RESUM

Morfologia Nivell 1

nominal Introducció als adjectius

verbal Morfemes personals actius i passius.

Present i imperfet d'indicatiu passius.

Nivell 2

verbal Perfectum de la veu passiva.

Participis.

Lèxic derivació Comportament del grup -li-

Semàntica i sintaxi

Nivell 1: Concepte de verbs estàtics i dinàmics.

esse, stare, decumbere, habitare + lloc

ire, uenire, agere, ducere + lloc

Nivell 2: Oracions de relatiu 1: equivalència amb l'adjectiu; oracions qualificatives (prescindibles) i especificatives (imprescindibles).

Nivell 3: dictum est + <a algú (alicui ) >+ grup amb infinitiu

1