Historia da Lingua Galega

Galego. Evolución Lingua Galega. Periodización lingüística

  • Enviado por: Sabrina Rodríguez López
  • Idioma: gallego
  • País: España España
  • 6 páginas
publicidad
publicidad

Historia da Lingua Galega: S. XX e XXI

  • Introducción

  • Durante o século XX o galego sufriu un proceso de consolidación de normalización.

    A pesares de distinguirmos varias etapas durante ese século, acada importancia literaria ata entón vedados (ensaio, narrativa...). A consideración do galego vai ascendendo, e trala dictadura de Franco (que supón un total estancamento para o galego, reducido ó ámbito rural, sobre todo), o idioma pasa a ser cooficial xunto ó castelán.

    É importante destacar o desgaleguización social, que se intenta paliar a través de campañas promovidas pola área de normalización lingüística.

  • Periodización

  • Preguerra (1900-1936)

    • Continuación do labor dignificador do galego comezado no século anterior (Rexurdimento)

    • 1906: Real Academia Galega, como primeiro presidente Manuel Murguía.

    • 1912-1915: Liga Agraria de Acción Galega

    • 1916: Creación da primeira Irmandade da Fala, asociación que pretende a defensa, a difusión e emprego do galego. Fórmase na Coruña. Rapidamente créanse máis institucións de Irmandades, cuestionándose, máis tarde, a participación en cuestións políticas, dando lugar a dúas tendencias:

      • Grupo Nós: Vicente Risco

      • Partido Galeguista: Castelao

        • 1920: Revista Nós, nada en Ourense, escrita integramente en galego promovido polo grupo Nós (Vicente Risco, Otero Pedrayo, López Cuevillas...).

        • 1923-1936: Seminario de Estudos Galegos, que espalla o uso do galego ó medio científico e técnico, conseguindo importantes logros.

        • Aparición de numerosas publicacións

        • Creación de editoriais

          • 1924: Lar

          • 1927: Nós

            • Estudios lingüísticos

              • 1913: Diccionario galego castelán

              • 1909: Elementos de gramática historia gallega

              • 1922: Gramática do idioma galego, Lugrís Freire

              • Guerra Civil (1936-1939) e Dictadura de Franco (1936-1975)

                • 1936: Estatuto de Autonomía para Galicia, que non chega a pórse en vigor polo comezo da G.civil

                • Período moi negativo para a cultura galega

                • Parálise total do avance galeguizador

                • Dura represión, traducida no uso do galego ó ámbito familiar e coloquial

                • Exilio de intelectuais galegos, sobre todo a Bos Aires

                • Aparición de novas editoriais

                • Difusión de campañas galeguistas e emprego do galego entre a vida cotiá dos exiliados galegos

                Década dos 50

                • Certa apertura por motivos da política internacional

                • Editoriais e Colección literarias

                  • 1950-1951: Editorial Galaxia, impulsada por Otero Pedrayo, Ferro Couselo...

                  • Colección de Benito Soto

                  • Colección Xistral (Lugo)

                  • Editorial Monterrey (Vigo)

                  • Editorial Biblífilos Gallegos (Santiago de Compostela

                    • Revistas

                • Grial

                • Revista de Economía de Galicia

                • Suplemento de La Noche

                  • Estudios Lingüísticos

                    • Gramática elemental del gallego común, Carballo Calero

                    • Diccionario enciclopédico, Eladio Rodríguez López

                      • Asociacións culturais

                        • Facho (Coruña)

                        • Abrente (Ribadavia)

                Década dos 60

                • 1963: proclamación do Día das Letras Galegas

                          • 1971: Instituto da Lingua Galega

                          • Despois da morte de Franco (1975-2004)

                            • Recuperación das formas democráticas

                            • Aumento das liberdades reivindicación cultural e lingüística galega

                            • 1976: Departamento Universitario de galego-portugués

                            • 1978: Constitución

                            • 1981: Estatuto de Autonomía

                            • 1978-1981: Galego como lingua cooficial xunto có castelán na Comu. autó. Galega

                            • 1982: Normas Ortográficas e Morfolóxicas do Idioma Galego (RAG-ILG)

                            • 1983: Lei de Normalización lingüística

                              • Escolarización en galego

                                • 1986: RTVG

                                • Prensa en galego

                                  • Tempos

                                  • Natureza Galega

                                  • A Nosa Terra

                                  • Correo Galego

                                • Estudios lingüísticos e literarios

                                • Novas editoriais

                                  • Do Cumio

                                  • Vía Láctea

                                  • Sotelo Blanco

                                • Expansión do galego ata o eido da informática

                                • Actualidade: uso do galego

                                • Administración

                                      • Nacional

                                        • Depende do Ministerio

                                          • M. Fachenda: utilización do bilingüismo

                                          • M. Defensa: uso do castelán

                                            • Autonómica

                                              • Uso ritual do galego: emprego do galego en ocasións moi sinaladas: actos protocolarios

                                              • Uso do galego na propaganda autonómica

                                              • Uso do galego nos papeis autonómicos (así tamén coma o do castelán)

                                                • Local e Municipal

                                                  • Uso do galego dependente da vontade do partido que goberne

                                                  • Pequenos núcleos rurais: uso do castelán

                                                  • Núcleos urbanos, grandes cidades e capitais de provincias: uso do galego bastante estendido agás Na Coruña

                                  Ensinanza

                                  • Obrigatoriedade do estudio do galego dende o curso 79/80

                                  • 1983: Lei de Normalización lingüística pola que o galego se converte en lingua vehicular dalgunhas disciplinas

                                  • 1995: Decreto Lei

                                    • E.Infantil e 1º C.Primaria: usarase a lingua materna predominante entre os alumnos

                                    • 2º e 3º C.Primaria: como mínimo dúas áreas de coñecemento, obrigatorio a de C. Medio

                                    • 1º Bach: Filosofía, Tecn, Bio/Xeoloxía/, Hª Contem, D.técnico

                                    • 2º Bach: Hª e Hª Filo , D.Tecn, Tecn.Ind, Ciencias da Terra e Medioamb, Xeografía, Hª Arte

                                    • Universidade: queda nas mans do profesor

                                  Partidos Políticos

                                  • Depende da ideoloxía do partido e das circunstancias

                                  Sindicatos, mundo comercial e empresarial

                                  • S.Galegos: emprego do galego

                                  • Uso do galego entre empresas moi concretas: Castromil, Unipro

                                  • Uso do galego en campañas publicitarias--> axudas económicas autonómicas para promover o seu uso

                                  • Área Central: emprego do galego sen subvención

                                  Igrexa

                                  • Institución desgaleguizadora

                                  • Figuras destacadas que defenderon o uso do Galego

                                  • Frei Sarmiento

                                  • Torres Queiruga

                                  • Chao Rego

                                  • 1987: Versión oficial do Misal Romano en galego

                                  • Cregos galegofalantes pero que non utilizan o galego no acto da liturxia

                                  • Revistas de carácter relixioso en galego

                                  • Encrucillada

                                  • Irimia: Asociación de Crentes Galegos

                                  • 1986: 1ª edición da Biblia en Galego

                                  Mundo cultural e editorial

                                  • Derradeiros 25 anos: auxe especular debido a:

                                  • Recuperación das liberdades políticas

                                  • Oficialidade do galego

                                  • Incorporación do galego ó sistema educativo

                                  • Presencia das axudas autonómicas para a difusión de libros(...) en galego

                                    • Música en Galego

                                      • Carlos Núñez

                                      • Lar na Lubre

                                        • Editoriais

                                  • Nomes dalgunhas

                                          • Xerais

                                          • Cumio

                                          • Sotelo Blanco

                                            • Incremento de libros en galego

                                              • Escritos orixinais

                                              • Traduccións

                                                • Falta de profesionalidade no sector

                                  Medios de Comunicación

                                                • Radio

                                  • Nacemento da radio en Galicia

                                    • 1933: Unión Radio Galicia

                                  Programa diario en lingua galega: O vello dos contos

                                  Emisións en galego

                                  1939-1975

                                  • Inexistentes: Radio Popular de Vigo

                                  • Algunhas emisións esporádicas no estranxeiro

                                  Década dos 80

                                  • Presencia do galego nas emisións

                                  • Radio Fene

                                  • Radio Galega

                                  Actualidade

                                                  • Radio Galega: apoiada pola Xunta

                                                  • Emisoras municipais

                                                  • Cadeas estatais que emiten algunha programación en galego cando se trata de programas locais

                                                • Medios escritos: Prensa

                                                • S.XIX

                                                  • Nacemento da prensa en Galicia

                                                    • Nacemento no S.XIX asociada a:

                                                      • Loita contra a invasión napoleónica

                                                      • Debate entre liberais e absolutistas

                                                      • Escritos totalmente en lingua castelá

                                                      • 1º periódico editado en Galicia: El Cantón Compostelano (1800)

                                                  1833-1868

                                                  • Introducción paulatina de modificacións (aumento de formato, diversificación dos contidos)

                                                  • Colaboracións literarias en galego nos sornáis

                                                  • Creacións de novos sornáis

                                                    • Faro de Vigo

                                                  1868-1874

                                                  • Aumenta o nº de publicacións

                                                  1876-1900

                                                  • Reducción notable do nº de publicacións

                                                  • Destaca a prensa de emigración: La Ilustración Gallega y Asturiana -Madrid-

                                                  • El Correo Gallego

                                                  • La Voz de Galicia

                                                  • Diario de Pontevedra

                                                  prensa en galego (último cuarto do S.XIX)

                                                      • 1º xornal escrito integramente en galego: O Tío Marcos da Portela

                                                      • Posteriormente: A Monteira

                                                      • S.XX

                                                      • 1900-1923

                                                                        • Aparición de novos xornais

                                                        • El Progreso

                                                        • La Centuria (Ou)

                                                        • La Zarpa (Ou)

                                                        • La Región

                                                        • Ideal gallego

                                                        prensa en galego

                                                        • A Nosa Terra

                                                        • Revista Nós: publicación de maior contido ideolóxico nacionalista galego

                                                        • Importancia da prensa de esta época: produccións poéticas e narrativas

                                                        1923-1931

                                                          • Novos xornais

                                                            • Fundación de moi poucos diarios: El Pueblo Gallego

                                                            • Revista Ronsel: plurilingüe

                                                        1931-1936

                                                              • Momento de certo esplendor

                                                        prensa en Galego

                                                              • Publicacións de orientacións nacionalistas

                                                              • Revistas político-literarias: Yunque

                                                        1940-1975

                                                        • La Noche (Santiago) que ten suplementos culturais e literarios os sábados nos que participan importantes galeguistas

                                                        • Cuadernos de Estudios Gallegos

                                                        • Revistas culturais

                                                          • Verba

                                                          • Boletín Auriense

                                                        prensa en galego

                                                            • Trasladación a América

                                                            • Publicacións contra o réxime franquista: Vieiros

                                                        Década 60-70

                                                        • Recuperación da prensa nacionalista e obreira clandestinamente

                                                        • Revista cultural: Grial, promovida pola E.Galaxia

                                                        1976-actualidade

                                                        • Espectacular incremento de publicacións

                                                        • Nacemento de Atlántico Diario

                                                        prensa en galego

                                                        • Xornais máis importantes: A Nosa Terra e O Correo Galego

                                                        • Revistas: Cerna

                                                        • Revistas de pensamento cristián, adicadas á literatura, ó estudio da lingua, pensamento crítico, economía e empresa

                                                        • Televisión

                                                        • 1914-1985: Presencia esporádica do galego en programas emitidos polo Centro Rexional de TVE en Galicia

                                                          • TVG (1985): dependente da Xunta

                                                          • TVE1: algunhas desconexións de carácter autonómico

                                                        • Internet

                                                        • Presencia escasa do galego

                                                        • 1996: utilización por parte da Xunta de webs en galego

                                                        • portais: Vieiros, Galiciacity, Enxebre, U-lo

                                                        • Prensa virtual : O Correo Galego

                                                            • Publicidade

                                                              • A lingua galega comeza a ter presencia na publicidade

                                                              • Etiquetados en galego